Is de AI-bubbel geknapt na de Amerikaanse midterms?

Bart Mol: Ja, grote vragen deze week, dames en heren. Grote antwoorden ook. We gaan ons best doen. Veel plezier bij aflevering 21 van Turing Station. Ja jongens, zitten we weer. Ja, ik zeg het bijna elke week, maar het blijft waar. Het was het weekje wel. Dus we hebben weer een bomvolle aflevering. Maar goedemorgen heren. Leuk om weer met z'n drietjes- Goedemorgen. Met z'n drietjes er weer te zijn. En ja, goed, we hebben, dat was echt een doorweekje op alle vlakken. Nieuwe modellen, rode cijfers en CEO's die in opspraak kwamen. En we gaan het er allemaal over hebben. Maar we beginnen natuurlijk, Peet, bij onze luisteraars. Dat doen we natuurlijk elke week. Hebben die nog wat ingestuurd?

Peter Slagter: Ja, zoals dat, ja, het ging her en der ook nog wel over onze samenstelling, hoor. Mensen schrokken er toch een beetje van. Dan ga ik een week op vakantie en dan ben ik de aflevering erna niet bij. Dan denken ze: er is wat gebeurd. Hij komt niet meer terug. Tegendeels bewezen. We zijn gewoon met z'n drietjes.

Bart Mol: Tot nu toe. Ken hem inmiddels een jaartje of tien bijna. Komt altijd terug.

Peter Slagter: Ja.

Bart Mol: Zeker van vakantie. Dat kan, daar kan je de klok op gelijkzetten.

Peter Slagter: Ja, hoor. Dat Peet

Bart Mol: uiteindelijk wel lekker weer naar zijn eigen bedje na een week of.

Peter Slagter: Scheelt enkel probleem.

Bart Mol: Ja.

Peter Slagter: En ik zag ook nog wat vragen over: joh, komt die Turing Line nog terug? Ja, dat wordt dan toch wel gemist. En ja, ook daarop is het antwoord: ja, komt wel terug. Ik weet alleen niet precies wanneer. Deze aflevering nog niet. Ja, andere reacties. Een deel kwam per mail binnen. Eentje van NMS, die reageerde op de privacydiscussie die in aflevering 19 en ook wel een beetje in 20 langskwam. Best een lijvige mail en één van de rode draden daarin is in zijn verhaal dat hij, ja, zelf ervaart dat die grens steeds een beetje opschuift.

Bart Mol: Ja.

Peter Slagter: Dus hij startte als een hele privacybewuste gebruiker, en merkte: ja, iedere keer geef ik toch wat meer toegang. Ik geef toch elke keer iets meer van mijn privacy weg. En dat is niet omdat hij, ja, niet meer om zijn privacy geeft, maar gewoon omdat telkens dat nieuwe stapje iets meer waarde oplevert. Al met al dus een heel herkenbare discussie voor hem. Ja, iets anders wat ik langs zag komen.

Bart Mol: En nou ja, herkenbare comment en een herkenbaar gevoel.

Peter Slagter: Ook. Jazeker. Ik, ik

Bart Mol: sla, ik herken mezelf hier wel in. Inderdaad, het is een slippery slope.

Peter Slagter: O, jazeker. Een glijbaan

Bart Mol: waar je een beetje vanaf struikelt en niet echt meer, in ieder geval niet meer terug omhoog klimt, zeg maar, of heel lastig terug omhoog klimt.

Peter Slagter: Jazeker, want ja, als je eenmaal je privacy hebt weggegeven, ja, dan betekent dat ook dus dat je allerlei gegevens ergens anders hebt laten langskomen of hebt laten staan. Het is niet allemaal eenvoudig terug te draaien. Jelle die mailde ook, en ik zie er een opmerking van Joeri- Ja. Ook nog bij.

Bart Mol: Die past mooi, ja.

Peter Slagter: En het thema is: warmtepomp. Ja, Jelle die mailde van: joh, hoe heeft Bart die ESP32 chips aan zijn warmtepomp gehangen? Kan hij daar misschien een tutorial over maken? Nou, ik vernam al in de wandelgangen dat Bart dat, nou, misschien wel, zou wel eens kunnen gebeuren. Ik kan geen beloften afgeven. Ik weet ook niet precies, als het gebeurt, wanneer dat dan is, maar hij was gematigd enthousiast. Dat is al heel, dat is het begin. Dat hebben we in ieder geval nodig. En ja, Jelle die mailde ook nog, die schreef ook nog in zijn mailtje allerlei manieren waarop hij met AI bezig is. Allemaal use cases waarvan ik er eentje heb uitgelicht. Namelijk dat hij zijn boodschappen doet samen met zijn agent. Jumbo bestellingen.

Bart Mol: Ja.

Peter Slagter: Ja, goed, gewoon leuk om te lezen. Ja, en Joeri die, ja, hij haakte niet op Jelle in. Dat kan natuurlijk niet in reacties, maar ja, hij zit wel op dezelfde lijn. Die heeft eigenlijk een vraag aan Bart.

Bart Mol: Ja.

Peter Slagter: Namelijk: wat is nou eigenlijk het nut van het inzichtelijk maken van wat een warmtepomp precies doet? Kan je hem dan echt verder optimaliseren? Hoe zit dat, Bart?

Bart Mol: Nou, kijk, dat zijn denk ik, dat is een goede vraag van Joeri, want die ligt, dat is iets dieper dan dat je zou verwachten. Kijk, in eerste instantie is er gewoon het slim maken van domme apparaten. En het makkelijkste voorbeeld daarvan in huis is gewoon een lamp die je gewoon aan en uitzet met een drukknopje. Gewoon dus een lamp op tafel of een staande lamp die gewoon in het stopcontact zit. Ja, daar kan je natuurlijk een slimme stekker aan plaatsen en dan kan je hem opeens vanuit afstand aan- en uitzetten in plaats van dat je met je voet op dat knopje hoeft te gaan staan. Dat is fijn. Dan heb je opeens een slimme lamp terwijl je dat daarvoor eigenlijk niet was. En dat heb je met die warmtepomp ook en met mijn WTW unit ook. Een WTW is een soort van warmte terugwinning unit, een soort ventilatie in je huis. Die werkt een beetje samen met je warmtepomp en bij mij kon ik die maar op één plek in mijn huis met een schakelaar van stand één, twee en drie veranderen. Nou, die heb ik nu zelf aangestuurd, met zo'n ESP32 chipje. En dat betekent dan dat ik hem niet alleen zelf nu aan kan sturen vanaf mijn app.

Bart Mol: Home Assistant kan hem ook aansturen, dus dat betekent dat ik hem kan automatiseren. Dus als ik sta te koken dan gaat hij naar 100% en als het daarna de CO₂ niveau weer afneemt, wat ik met allemaal andere sensoren heb gemeten, of de fijnstof of whatever, dan schakelt hij weer terug. Dus dat is handig. En ik kan hem nu ook op 33% zetten. Of ik bedoel 20 of 40 of 41.

Peter Slagter: Iets naar keuze.

Bart Mol: Precies. Dus dat is fijn. En als je dan naar de warmtepomp kijkt. Het is ook veel informatie die je hebt over je huis. Dat ding meet bijna alles. Buitentemperatuur bijvoorbeeld is interessant voor andere automatiseringen. En Joeri, om terug te komen op jouw verdere vraag: ja, er zijn hier nerds die dit dus pakken, hè, dus al die data die ze hebben en zeggen: ik kan dit meten, beter dan Mitsubishi of Mitsubishi of weet ik veel hoe dat merk heet, dat die warmtepompen maakt. En die gaan dan inderdaad, ja, zelf daar software voor schrijven, die zeggen: ja, de mijn software is zuiniger, dus dat kan. Alleen ik ben best wel tevreden met hoe die werkt, dus voor mij is het vooral het besturen. Dus in mijn geval met een warmtepomp switchen tussen verwarmen en koelen. Dat doe je in de zomer, dat is handig, want dan heb je een koel huis in plaats van een warm huis. En het uitlezen van de sensoren. Verder voor die warmtepomp is het dus voor mij vooral uitlezen. Die ventilatie, die verander ik dagelijks een paar keer, dus dat is heel handig dat dat nu digitaal kan.

Bart Mol: Hier komen we zo met een paar nieuwtjes nog op terug. Op dat zelf bouwen van firmware voor apparaten waar dat misschien niet helemaal voor bedoeld is.

Peter Slagter: Ja, je moet trouwens niet, ja, als je niet depressief wil worden, je app openen waarin je je stroomprijzen ziet die jou aangerekend worden.

Bart Mol: Ja.

Peter Slagter: Volgens mij zat ik gisteren op €0,66 per kilowattuur of zo.

Bart Mol: Ja, ik zag 85 inderdaad ook langskomen. Dat was echt.

Peter Slagter: Is echt gortig.

Bart Mol: Ja, geen geintjes meer.

Peter Slagter: Zo'n warmtepomp die lust wel een slokkie, hoor.

Bart Mol: Nou ja. Ja en nee. Zeg maar als ik kijk, zeg maar hoe behaaglijk mijn huis is, vind ik het wel meevallen. Maar ja, hij verbruikt geen gas, dus als je van gas naar warmtepomp switcht, dan gaat je energierekening wel omhoog. Ja, dat klopt natuurlijk wel.

Peter Slagter: Goed.

Bart Mol: Dat klopt.

Peter Slagter: Scuba Fly heb je er ook nog bij gezet, Bart. Ja, ik.

Bart Mol: Ja, die, ik vond ik leuk. We hadden het vorige week ook met Bert over MCP's weer en toen had ik de opmerking gemaakt van: joh, je hebt ook CLI's en je hebt API's en laten we nou niet met z'n allen een soort van flame war beginnen over welke het beste is. Gebruik gewoon wat je wil, want uiteindelijk kan je met alle drie de wegen in hetzelfde Rome uitkomen. En Scuba Fly die geeft dat ook aan. Dat vond ik wel interessant. Die zegt: hé, helemaal eens met die MCP koppelingen, maar voor Obsidian voor mijn second brain, ja, ben ik er juist weer van afgestapt. De reden is dat Obsidian werkt met MD files. Dat zijn een soort tekstbestanden en via het filesysteem, die ik kan mounten in mijn agent. Dus ik kan mijn agent gewoon toegang geven tot de plek waar al die MD bestanden staan. Ja, dan kan hij daar gewoon die MD bestanden aan pakken en dat doet hij middels de CLI. En dat is veel sneller en ook veel goedkoper dan de MCP of API omweg. En dat klopt helemaal. Scuba Fly daar heb je helemaal gelijk in. Dus ook hier, er zijn altijd mitsen en maren en zeker als je zelf toegang hebt tot de data, als de data op je eigen computer staat bijvoorbeeld, of op je eigen NAS of op je eigen servertje, ja, dan is een CLI vaak een hele mooie oplossing omdat je zelf bij die data kan.

Bart Mol: Dus zeker goede toevoeging en vond ik interessant om nog even te noemen. Hé, dan is het tijd om meteen snel door te gaan naar de nieuwtjes van deze week jongens. In het kort, ik zie er wat leuke dingen tussen staan. Laten we snel doorgaan.

Bert Slagter: Ja, het eerste item is een nieuwsbericht. Een onderzoek van METR. Die kennen we wel van allerlei benchmarks en vergelijkingen die ze maken. En ook sinds de laatste half jaar omdat ze, ja, als een soort van onafhankelijke scheidsrechter zijn gevraagd om bij die labs binnen te komen kijken. Ja. Of ze misschien niet hard genoeg of, hè, niet te hard gaan. Beetje embedded bij Anthropic. En dat is nu ook gebeurd. Ze hebben toegang gekregen tot interne data bij Anthropic en ze hebben daar onderzoek gedaan naar een versnelling in de ontwikkeling van AI. En dan moet je je dus voorstellen dat AI wordt al beter met een bepaalde snelheid. Al jaren, eigenlijk al sinds 30 november 2022, hè, dat is het startpunt, het begin van de tijdlijn. Toen ChatGPT uitkwam. En dan als je dan de jaren daarna kijkt, dan met een bepaald tempo. Dat gaat op een logaritmische y-as.

Bert Slagter: Die hadden we vorige week ook, hè, waarbij je elke keer verdubbelingen ziet. Met een bepaalde verdubbelingstijd wordt elke keer de vaardigheid beter van AI's. En er zit ergens een knik in die lijn. Vanaf een bepaald punt wordt het sneller beter en daar gingen ze onderzoek naar doen. Ze hebben een aantal bevindingen gepresenteerd. De eerste is: de laatste twaalf maanden gaat de ontwikkeling ongeveer twee keer zo snel als in de jaren daarvoor. En daarmee bedoelen ze, leggen ze uit, dat AI op een hoger tempo capabeler wordt, dus dingen kan, bepaalde prestaties levert. Tweede punt: die versnelling is niet te verklaren door snellere opschaling van training runs. Hè, dus meer reken in kracht inzetten op training. Ze zeggen: we hebben convincing evidence dat dat niet de verklaring is. Ja, wat blijft er dan over als verklaring? Nou, de versnelling zit grotendeels aan de kant van software, algoritmen en R&D onderzoek. De derde bevinding is de onderzoekers, en hier zeggen ze ook, hè, bij: dit is subjectief, dit is onze interpretatie ervan.

Bert Slagter: De onderzoekers die denken dat die versnelling veroorzaakt wordt door de inzet van AI. Ze noemen dat dan AI assisted R&D, hè, dus onderzoek en ontwikkelingswerk waarbij AI helpt, bijdraagt. Self-improvement, dat soort termen. Ze noemen het nog niet RSI, hè, Recursive Self-Improvement, want daarbij, ja, dan zou je bewijs willen zien van compounding, hè, dus dat het niet alleen een knik in de lijn is, maar dat je voortdurend knikjes in de lijn hebt. Dat het maar sneller en sneller en sneller gaat. Dat zien ze nog niet. Ze zeggen wel: dat is de vierde bevinding over de toekomst. Wij zien geen bottlenecks. En dan, hè, zeggen ze dingen als algoritme, training, R&D, data. Geen bottlenecks die de snellere ontwikkeling de komende twaalf maanden zou afremmen. Hè, dus we verwachten dat de snelheid die het heeft aangenomen twaalf maanden geleden ook, ja, blijft in de toekomst. En die snellere snelheid betekent dus dat er minder tijd zit tussen de verdubbelingen. Hè, zo moet je ernaar kijken.

Bert Slagter: Het gaat dus over, ja, exponentiële groei die sneller wordt. Ze noemen het ook wel superexponentieel, hè, omdat de exponent steeds groter zou worden. Nou, dat is dan de vraag. Dat is eigenlijk de ultieme vraag. Dé grote vraag, hè: is dit nou een eenmalige verandering in de hellingshoek? Bijvoorbeeld met als verklaring dat men agents is gaan gebruiken voor software development, om maar wat te noemen. Hè, dus gewoon agentic coding. Is het een eenmalige verkorting van de verdubbelingstijd geweest? Of, de andere optie, is er daadwerkelijk al sprake van compounding, waarbij de verdubbelingstijd steeds korter wordt? Hè, dus dat we nog meer knikjes gaan zien. Want het is op zo'n lijn best wel moeilijk om te zien: heb je nou één knikje of zie je nou eigenlijk een curve ontstaan? En als dat laatste het geval is, ja, dan hebben we RSI. Dan hebben we Recursive Self-Improvement en dan gaat het maar sneller en sneller en sneller. En dat, ja, is dan de singularity. Dan krijg je alle grote voorspellingen en dat zag je ook in de reacties hierop. Hier is veel op gereageerd. Ja, mensen die zeiden van: ja, dit past wel bij mijn eigen anekdotische observaties, hè.

Bert Slagter: Ik zie dit ook in mijn lab, in mijn startup of in mijn omgeving. Anderen die zeiden van: ja, dat betekent dus dat de tijdlijnen van onze toekomstscenario's korter worden. En mensen die wezen ook naar het AI 2027 scenario. Dat is een, ja, vrij uitgebreid werk waarin een bepaalde volgorde van dingen wordt, op een tijdlijn is gezet, al een tijd terug. We zeggen: we lopen nu een paar maanden voor op dat scenario. Ja, en Ryan Greenblatt, die is onderzoeker bij Meta, die plaatste het expliciet in de context van RSI en het bereiken van superintelligentie in de komende één à twee jaar. Hij zegt: I was seriously wrong about RSI speedup. Het gaat wel sneller. Ik had dat niet verwacht. Ja, dé vraag die ik net al zei, hè, van: is dit nou compounding of een eenmalige verandering? We weten dat domweg niet. We hebben daar nog niet genoeg data voor, of in ieder geval niet de data die zij mochten publiceren, want ze hebben bij heel veel gezegd van: ja, ja, dit is interne data, dit mochten we niet publiceren. Dus ja, de conclusie is, dat we wel bewijs hebben dat er versnelling is, maar niet dat er nu sprake is van RSI of het begin van een singularity of iets dergelijks.

Bert Slagter: Daar moeten we gewoon meer, ja, data over verzamelen. Maar wel opmerkelijk toch, dat het toch nog sneller kan dan het ging. Bart, je staat op mute, denk ik.

Bart Mol: Ja, heel goed. Ja, goed dat je het zegt. Ik wilde inhaken, want als je op Twitter, of op X, rondkeek dan dacht je wel dat de singularity daar was. Want Fable 5.2 is gereleased door Anthropic een dag of twee, drie geleden. En Fable claimt de troon weer. In ieder geval binnen Anthropic, want het is weer beter dan Opus 5.5. Nou goed, ik heb er de afgelopen dagen een beetje mee gewerkt. Ja, ik kom echt op het punt waar ik denk: ja, ja, goed, echt goed. Maar dat vond ik met Opus ook al. Opus was voor mij echt weer een sprong, die gewoon uren kon werken zonder dat hij daar echt hele gekke dingen deed, hè. Dus dat als ik een plan had gemaakt samen met Claude Code voor bijvoorbeeld mijn app of iets dergelijks, ja, dat hij daar best wel aardig aan de slag ging. En daarna zat er nog steeds altijd wel wat reparatiewerk aan, maar dat was meer over hoe het voelde en hoe het eruitzag dan hoe het werkte voor mijn idee. Dus dat was echt wel een flinke sprong met de modellen daarvoor. En Fable, ja, die zal dat vast weer beter doen. Wat ik daar vet aan vond.

Bart Mol: Want ja, je kan op X gaan kijken. Hij maakt allemaal weer video's en hij oneshot alles en het is allemaal weer fantastisch. Ja, dat is leuk, alleen daar kunnen we niet zoveel mee. Of daar kan ik niet zoveel mee. Waar hij ook goed in bleek te zijn, dat zei Anthropic zelf, was toch weer ontwerp en ook wel 3D-ontwerp. Wat Fable dan zelf had gedaan bijvoorbeeld is een, ja, een PCB ontwerpen. Gewoon eigenlijk een, ja, een soort moederbordje is dat, hè. Dus een printplaat met allemaal chips erop die dan een bepaalde functie heeft. In jouw computer zit dat bijvoorbeeld. En dan ontwerpt Apple het PCB uiteindelijk en dan is dat gemaakt om een laptop te zijn. Maar ja, het zit ook in je koelkast en daar zit weer een ander PCB in, want een koelkast heeft andere chips en andere functionaliteit, andere aansluitingen. In je warmtepomp zit er ook eentje. Nou, anyways, ze hebben dat zelf gemaakt. Alleen Claude heeft dat gedaan. Ze hebben gewoon gezegd: ja, we willen een soort van voice assistant die we op Home Assistant aan kunnen sluiten. Maak de hardware maar, inclusief de case en de printplaat en noem het allemaal maar op. Ja, wel heel indrukwekkend, want het scheen allemaal te werken.

Bart Mol: Ik heb ook een nieuw project wat ik met Fable aanga. Ik wil al tijden lang een split flap display maken. Weten jullie wat het is, split flap display?

Bert Slagter: Ja, dat had je vroeger op luchthavens, hè, dat als- Ja, exact. Dus ook flop, flop, flop, flop, flop. En daar staat het goede woord.

Bart Mol: Ja, precies. Het is een soort, ja, het is een heel groot bord met allemaal verschillende modules erin en elke module heeft het hele alfabet en die kan dan door te draaien, kunnen daar zinnen en woorden ontstaan. Een Vesta board heet dat. Die doen dat al jaren. Een merk. Het is hartstikke duur, dus dat wilde ik nooit. En toen kwam ik een half jaar geleden iemand tegen. Die had een open source versie gemaakt. Die kon je downloaden als je lid werd van zijn Patreon. Dat had ik gedaan, maar dat was alsnog te moeilijk en te veel. Ik moest dat PCB, daar heb je hem weer. Had hij al gecreëerd, maar dan moest je hem bestellen bij een of ander Chinees bedrijf die dat allemaal in elkaar soldeert voor je. Dat heeft. Wat is het? Fable gister allemaal voor mij gedaan, dus er is een pakketje onderweg vanuit China met de PCB. Ik ben alles aan het printen hier thuis. Alle motortjes heeft hij besteld en hij had een hele Ikea handleiding voor me gemaakt. Ja dus ik hou jullie op de hoogte. Ik bedoel ik heb het bordje gehad, dat was het vorige experiment. Hoeveel?

Peter Slagter: Hoeveel van die motortjes? Hoeveel elementen komen erin?

Bart Mol: Ik begin met een proof of concept van vijf of zes. Maar uiteindelijk, als dat werkt, dan wil ik hem echt als kunstobject aan mijn muur hebben ergens. En dan wordt het gewoon Vesta board omvang. Dan heb je volgens mij zes, zes bij 22. Dus zes. Kan dat dan

Peter Slagter: met dezelfde controllers of heb je dan weer een nieuw PCB'tje nodig?

Bart Mol: Nee, dat kan met hetzelfde die PCB'tjes zitten in elk module tje. Ja, en dan heb je gewoon op een gegeven moment honderd PCB'tjes. Ja

Peter Slagter: en wat kost dat nu qua inkoop dan? Deze zo'n proof

Bart Mol: of concept minder. Maar ik denk als je zo'n volledig bord na gaat maken, dat je toch nog wel een eurootje of zes, € 700 erop kapot slaat.

Peter Slagter: Toch wel.

Bart Mol: Ja, want je wil een mooie acrylplaat laten lasern snijden aan de voorkant, weet je wel. Dat kan ik niet printen. Kijk, het proof of concept kan ik helemaal printen op mijn printertje. Maar hoe groter die wordt, ja, dat past het niet meer op mijn printplaat. Maar goed, ik ga dit met Fable doen jongens, dus ik ben wel benieuwd hoe ver ik ga komen.

Bert Slagter: Ja, ik ook. Als het bezorgd wordt door een hele mooie schone Chinese dame met de naam Alice Huang, dan moet je uitkijken. Dan zou het de spul kunnen zijn.

Bart Mol: Ja, ja, ja ja, ik ben ja. De grap is al vaker gemaakt, maar we zijn hier fan van de open source Chinese modellen. Maar dan wel zolang ze digitaal op mijn computer blijven, want anders is het opletten geblazen. Zijn we achter gekomen.

Bert Slagter: Maar daar gaan we het zo meteen nog over hebben. We gaan het eens even hebben nog over Sam Altman, CEO van OpenAI. Die zei in oktober in een interview het volgende. Hij zei Als je kijkt naar hoe we wereldwijd onze schaarse middelen verdelen, is het eigenlijk absurd dat iedereen een flinke hoeveelheid van het schaarse DRAM-geheugen in zijn eigen computer heeft zitten, terwijl het geheugen maar 5% van de tijd wordt gebruikt. In een interview. Het werd opgeschreven en ja, het was ergens eind oktober en het duurde eventjes een paar dagen voordat dit een ophefje werd. Op zichzelf geen gekke observatie van Sam Altman. In datacenters wordt hardware echt extreem efficiënt benut. Elke processor, elk stukje geheugen is het grootste gedeelte van de tijd nuttig in gebruik. En de meeste laptops pc's thuis servers, die staan het grootste deel van de tijd niks te doen. Ja dus ja. Weet je op zich een interessante observatie. Het schoot alleen bij velen in het verkeerde keelgat. En dat is een combinatie van een soort algemene frustratie over de extreem hoge prijzen van geheugen en andere dingen die nodig zijn AI datacenters.

Bert Slagter: Het tweede was een vrij stevig anti datacenter sentiment wat er toch al is, wat hierdoor een beetje werd aangewakkerd. En natuurlijk het beeld dat wij als gewone burgers moeten inleveren zodat tech miljardairs alles kunnen opslurpen. Nou, dat is natuurlijk ook niet goed, want zo staat Sam Altman er ook een beetje bij. Het leverde een heleboel memes op. Dat was wel leuk. En Sam Altman zelf was de beroerdste niet. Hij verduidelijkte dat hij vooral vindt dat de productie sneller opgevoerd moet worden. Dat was eigenlijk zijn punt, omdat iedereen veel geheugen reepjes zou moeten hebben. En hij veranderde voor een dag zijn naam op X in RAM Altman, dus dat is in ieder geval sportief van hem. Hij owned de meme. Maar wat ik wel interessant vond even aan deze dit was dit was een gebeurtenis. De prijs van geheugen chips. Die stijgt al een tijdje niet meer. We komen bijna op het punt dat ze ongeveer even duur zijn als een jaar geleden. En dat is relevant omdat ze die prijsverhogingen dan ook uit de CPI gaan vallen.

Bert Slagter: Dus uit de jaar verandering van de inflatie, want daar zit het nu ook in. Dus het duwt ook de inflatie omhoog. Er is nu een soort evenwicht bereikt. Het is. Er is nog steeds een groot tekort alleen voor hoge prijzen. Zij is het beste medicijn, vaak hoge prijzen. Want als iets heel duur is, dan gaan mensen er gewoon minder van kopen. En dat zien we nu ook terug in de cijfers van bedrijven. We hebben elke keer in de zes weken na het einde van het kwartaal krijg je de presentatie van de kwartaalcijfers van bedrijven en daar worden ook. Er wordt hier ook op gereflecteerd, bijvoorbeeld door Apple en Dell en HP en Lenovo en Acer en Asus. Het zijn allemaal bedrijven die nu hebben gezegd van ja, wij. We gaan prijsverhogingen doorvoeren in onze hardware of dat hebben we gedaan en we hebben minder producten verkocht en we verwachten ook minder producten te verkopen. Apple ook bijvoorbeeld. Ik noem nu wat specifiek laptop en server en pc bouwers. Maar ook als je gaat kijken naar smartphone fabrikanten, dan zie je hetzelfde, want er zit ook geheugen in.

Bert Slagter: Wat ook zegt dat strijd om dezelfde productiecapaciteit en het raakt ze inmiddels dus ook in hun winstgevendheid. En dat is natuurlijk interessant. Aan de ene kant wordt er veel verdiend aan die hoge prijzen van de en de grote vraag naar geheugen. En aan de andere kant doet het ze ook pijn. Bijt het ze ook in de kont en ja, dat is ook de reden dat bedrijven als Sandisk en Micron en SK Hynix die afgelopen ja eigenlijk, je zou kunnen zeggen tussen zomer vorig jaar en zomer dit jaar enorm in waarde stegen. Beurskoersen keer tien, weet je, die ordegroottes. Dat kan niet eindeloos zo doorgaan. En sindsdien is het ook min of meer op hetzelfde niveau gebleven. Sinds juni zou je kunnen zeggen misschien zelfs als je. Als je een beetje uitzoomt, zie je een soort van top ontstaan en gaat het wat omlaag. Ja, dertig, veertig, vijftig procent omlaag is natuurlijk niet zo erg als je eerst duizend procent bent gestegen. Maar voor mensen die op de top hebben gekocht is het wel heel pijnlijk. Goed, dan zit je in het beleggings stuk. Het punt is dat, de prijs van geheugen op een gegeven moment gewoon te hoog is.

Bert Slagter: Hè, en dan stoppen mensen gewoon met kopen. Ja, dan weet je, dan doe ik het wel even met wat minder geheugen. Dan kies ik wel de optie met wat minder geheugen of ik stel mijn aankoop uit. Of de prijs van iets wordt gewoon zo hoog dat mensen naar een alternatief zoeken. Tweedehands of weet je iets in die richting? Het gaat zich verplaatsen. En het tweede is na een tijdje komt er gewoon nieuwe productiecapaciteit beschikbaar. Want als de prijzen hoog zijn, dan gaan aanbieders, die gaan gewoon hun productiecapaciteit uitbreiden, nieuwe fabrieken bouwen, nieuwe productielijnen neerzetten en op een gegeven moment komt dat online, die capaciteit. En dan is er meer aanbod en dan, ja, gaat die prijs ook terug. Het kan zelfs zo zijn, dat zie je wel vaker, dat op een gegeven moment de prijs heel erg keldert. Dat je dus eigenlijk een soort overcapaciteit bouwt. Nou ben ik daar met de vraag vanuit AI in de komende één, twee, drie jaar nog niet heel bang voor dat die prijzen echt kelderen. Maar ja, het ligt wel voor de hand dat we, ja, met storage en geheugen en dergelijke, ja, op een soort hoog plateau terechtgekomen zijn en dat, ja, veel meer stijging er gewoon niet in zit.

Bert Slagter: Want hoge prijzen zijn het beste medicijn tegen hoge prijzen.

Bart Mol: Ja, eens. Hé, Bert, ik wil voorstellen om naar het volgende onderwerp te gaan, als het akkoord is met jou. Of wil jij nog, heb jij nog een In het Kortje die je wil bespreken?

Bert Slagter: Ja, dat wil ik graag. Die heb ik voorbereid, dus die,

Bart Mol: Ja, daarom bied ik het nog even aan voor je.

Bert Slagter: Ja. Nee. Maar goed, we wisten dat we deze week ietsjes meer tijd aan In het Kort gingen besteden omdat er een paar interessante items bij zaten. Deze week introduceerde OpenAI GPT-6 Cyber. Dat is de opvolger van GPT-5.6 Cyber. Die was al een tijd beschikbaar voor geselecteerde bedrijven die daarmee, ja, hun eigen cyber defence vorm kunnen geven. Hij is een stuk krachtiger geworden in het vinden van kwetsbaarheden dan de vorige. En vooral heel veel beter in het blijven binnen de grenzen van zijn opdracht. Hè, dus niet uitbreken en gewoon random andere bedrijven gaan hacken om zijn opdracht maar te halen. Onderzoekers van OpenAI hebben met GPT-6 Cyber 948 kwetsbaarheden in de Linux kernel gevonden, waarmee een aanvaller vanaf een normaal gebruikersaccount root toegang kon krijgen. Bijna duizend stuks. Dat is een boel. En eenentachtig tot op dat moment nog onbekende ernstige kwetsbaarheden in Firefox. Die zijn ze nu samen met Mozilla aan het oplossen. En de kosten daarvan?

Bert Slagter: Ongeveer duizend dollar per kwetsbaarheid aan rekenkracht. Dus dat is, ja, dat is natuurlijk als we dat vergelijken bijvoorbeeld met, ja, dat Navier-Stokes waar ze vijftig miljoen dollar aan tokens in hebben gejaagd, hè, is redelijk overzichtelijk.

Bart Mol: Dit is van open source funding prima te betalen zou je kunnen zeggen.

Bert Slagter: Precies. Behalve

Bart Mol: als je tienduizend kwetsbaarheden hebt natuurlijk. Maar goed.

Bert Slagter: Ja, maar we komen ergens op deze manier. Ja. Greg Brockman, de president van OpenAI, die noemt het een nieuwe aanpak waarmee we de beveiliging van zowel open als gesloten software sterk kunnen verbeteren, ook op grote schaal, hè, dus die. En dat gaat natuurlijk weer met die kosten te maken. Dat is even één datapuntje. Een andere, Anthropic, die publiceerde eind oktober een blog over formele verificatie van software. Met formele verificatie kun je wiskundig bewijzen dat software code zich aan bepaalde veiligheidsregels houdt. Vaak neem je als je gaat testen, als je veiligheidstesten doet, allerlei steekproeven. Ik probeer dit, ik probeer dat. Ik probeer natuurlijk de uitersten op te zoeken. Met formele verificatie heb je een bewijs dat alle mogelijke invoer dekt. Dat was voorheen, ik bedoel dit bestaat al heel lang, formal verification, al misschien wel decennia. Het was voorheen heel intensief, arbeidsintensief, heel duur werk. Anthropic heeft dit met Claude voor meer dan honderd open source library gedaan en onderweg honderden bugs opgelost.

Bert Slagter: En ze zetten dit middel op een veel efficiëntere manier in dan als je het met de hand zou moeten doen. De rode draad door deze twee punten en er zijn er meer, hè, maar dat is het volgende: in september hoorde je dat een beetje rond die dag dat die PHP bug er was en was er op dezelfde dag ook nog een fout gevonden in de cryptografie van een aantal certificaten. En toen hoorde je, ja, angstige verhalen over het spoedige instorten van het internet. Hè, want vorige week waren het er vijf, deze week tien, dan twintig en in oktober is alles stuk. En met AI zullen zoveel bugs gevonden worden dat niets meer veilig is. En er was echt, ja, echt een beetje een soort cyberangst. Ja, inmiddels zijn we, ja, een week of, ja, weet ik niet, vier, vijf, zes verder. Het is nu redelijk rustig en doet me een beetje denken dit aan de millenniumbug. Het jaar 2000 probleem. Voor de jongere luisteraars. Dat was in die tijd, in de jaren tachtig, negentig heel gebruikelijk om, als je een jaar van een datum opsloeg om dan twee cijfers op te slaan.

Bert Slagter: En dan vierennegentig, dat betekende dan 1994, achtennegentig, 1998. Maar ja, wat gebeurt er als je naar 2000 gaat? Dan kwam er nul nul te staan en dat werd dan 1900. Ja, dat is wel heel lastig voor allerlei tools zoals, waar pensioenen in worden bijgehouden of zo. Dat is wel vervelend dat al die rekensommen stuk gaan. Alles zou in de soep lopen als dit niet zou worden opgelost en systemen zouden in één keer offline gaan en, nou ja, de hele wereld zou tot stilstand komen. Dat was een beetje het doembeeld wat werd geschetst. Het werd ook wel spannend. 31 december 2019, of 1999. Zaten mensen echt soms met een soort spanning achter de tv naar de jaar, naar de jaarwisseling te kijken. Zou het allemaal goed komen? Nou, toen ging, eerst natuurlijk in Australië. Nou en daar bleef het, ging het allemaal goed en de hele wereld werd het 2000 en het, ja, er gebeurde in ieder geval niks ontwrichtends. Er zijn wel wat systeempjes ergens natuurlijk misgegaan, maar wat was nou de clou hiervan? En er is ook gezegd ja, er is allemaal ophef voor niets geweest en zo.

Bert Slagter: Doemdenkers. Nou ja, of alles is gewoon netjes opgelost in de jaren daarvoor. En dat als natuurlijk het probleem maar expliciet en groot genoeg is, dan gaan mensen het ook oplossen. En dat zou misschien met AI ook wel kunnen zijn. We zien met z'n allen dat AI echt ongelooflijk krachtig is in het vinden van kwetsbaarheden en dus ook de implicaties. Als dat ontspoort en we overal tegelijk allerlei kwetsbaarheden vinden. En ja, alles hackbaar blijkt. Ja, het medicijn daar tegen is misschien dat we nu heel erg expliciet en bewust en actief die bugs aan het opsporen en oplossen zijn. En dat je straks misschien wel zit met, ja, veel veiliger code en, hè, dat de dag dat het internet instort helemaal niet komt. Wie weet. Veel interessante manier om er naar te kijken. Ja.

Bart Mol: Nee. Nee, zeker. Doet mij een beetje denken aan het verhaal met het gat in de ozonlaag. Dat was natuurlijk toen ik kind was, was dat echt een, ja, dat hoorde je de hele tijd. Weet je hoe het met stikstof en zo nu gaat? En opeens was dat weg. En voor veel mensen was dat een reden om te zeggen: ja, zie je wel, het was een soort van complot of zo, dat gat bestond helemaal niet. Maar ja, een andere, veel logischere verklaring is dat we gewoon wereldwijd actie hebben ondernomen en dat daardoor dat probleem opgelost is.

Bert Slagter: Ja.

Bart Mol: En. We zijn gewoon

Bert Slagter: gestopt met CFK's in onze spuitbussen en zo, om maar wat te

Bart Mol: noemen. Ja, dat is wel interessant. Interessante kijk inderdaad. Hey, allright, dan gaan we snel, ja, naar het item van deze week. Want ja, we gaan gewoon eens proberen om antwoord te geven op de vraag, ja, of de AI-bubbel geknapt is. En dan vooral ja welke factoren kwamen daar nou opeens samen? Welke grote krachten kwamen daar deze week, ja, opeens bij elkaar?

Peter Slagter: Ja, hier staat bij dit item Peter slash Allen. Ik, ja, benadruk dat wel. Ik

Bart Mol: zit klaar. Ik zou zeggen. Beckett

Bert Slagter: zit klaar.

Peter Slagter: Ja. Dus ik zou er eens even lekker voor gaan zitten. Ja. Want allen behoor je ook bij als luisteraar natuurlijk. Dus ik zou zeggen, praat lekker mee. En als je dan denkt van ja, dit moet echt gehoord worden, dan moet je dat gewoon even mailen of comment of whatever. Ja. Kijk, vorige week was een beetje gek qua opnamemoment, want we zaten, ja, eigenlijk net voor de midterms toevallig, want volgens mij werd hij op dinsdag opgenomen.

Bart Mol: Zeker, ja.

Peter Slagter: Vanwege de planning van die week. Want ja en een dag later vond er wel iets bijzonders plaats in de VS. De midterms werden gehouden, de tussentijdse verkiezingen. Ja, en die verliepen voor de Democraten uiterst positief. Ja, en het, ja, je komt er gewoon niet omheen, ook in deze podcast, om daar even wat over te vertellen. Want die hebben toch best wel wat invloed, ook op AI, en ook op financiële markten. Nou en beide onderwerpen die vinden wij heel relevant. Dus laten we gewoon eens even starten bij de midterms. Het kan zijn dat je een gedeelte van deze korte reflectie een beetje een herhaling is van wat je wellicht al gehoord hebt, maar we gaan, vliegen daar even doorheen. Het zijn dus de tussentijdse verkiezingen. Amerikanen die kiezen niet hun president, maar ze kiezen de samenstelling, ja, van hun eerste en Tweede Kamer zou je kunnen zeggen. Het Huis van Afgevaardigden, en een deel van de Senaat.

Bart Mol: En over twee jaar weer kiezen ze wel de president even voor de duidelijkheid.

Peter Slagter: Inderdaad. Voor de mensen die echt

Bart Mol: onder een steen leven.

Peter Slagter: En daarnaast, hè, dus naast dat ze de invulling daarvan bepalen, wordt hier ook gekozen voor gouverneurs van een staat bijvoorbeeld, maar ook posities van lokale bestuurders die ook daadwerkelijk ertoe doen. De vraag is dus wie heeft de controle over het congres waar wetten gemaakt worden bijvoorbeeld, waar de begroting wordt goedgekeurd, waar ook wordt gekeken naar hoe de president zich gedraagt? Wie zwaait daar met de scepter? Nou, die Democraten, die wonnen dus overtuigend. Ze kregen er zeven zetels bij in de Senaat. Die hebben ze dus afgepakt van de Republikeinen. Daar hebben ze dus een meerderheid. In het huis staan ze op het moment van opnemen op 254 van de 435 zetels. Dan hebben ze daar dus ook een meerderheid. En ja, dat an sich is al best wel bijzonder. Maar dat die Democraten ook nog eens, ja, daar gewonnen hebben, waar normaal gesproken helemaal geen vraag is wie daar gaat winnen.

Peter Slagter: Dat zijn traditioneel republikeinse gebieden. Ja, dat ze daar ook gewonnen hebben, dat sprong wel in het oog. De staat Texas bijvoorbeeld. South Carolina, Kansas. Ik las bij Reuters, een nieuwsplatform, internationaal, Amerika gericht, dat zij onderzocht hadden, in hoeveel staten, kiesgebieden de Republikeinen terrein hadden verloren. En dat bleek in 99% van de ongeveer 2.100 counties het geval te zijn. Ja, dan heb je het toch wel over een landelijke verschuiving. En dat werd de blauwe tsunami genoemd. Nou dus die is over de VS heen gerold. Nou ja, op korte termijn verandert het feitelijk nog niets in de zin van, de mensen die nu in het congres zitten zitten daar nog namelijk tot 3 januari 2027. Dan begint dat nieuwe congres. Trump, die blijft inderdaad president tot januari 2029 en misschien wel daarna.

Peter Slagter: Wie het weet mag het zeggen. Maar vooralsnog lijkt het erop dat de Democraten aan de winnende hand zijn. Kijk, en Trump? Die moet nu regeren. Toch wel onder het juk van die Democraten. Want ja, die beslissen uiteindelijk in de kamers hoe het wetsproces gaat verlopen. Of ze wel of niet blij zijn met de voorstellen die bedacht worden. Maar bijvoorbeeld, ja, ze hebben ook een vinger in de pap nu bij het benoemen van hoge bestuurders, denk aan rechters in het gerechtshof of zo. Ja, dus dat is even een,

Bart Mol: een. Een dingetje, Peet, wat ik daar graag aan toe wil voegen is dat de Democraten in het Congres ook het moeten doen onder het juk van Trump. Nog steeds natuurlijk. Hij is wel president. Hij kan bepaalde dingen vetoren. En wat ik nog even gecheckt heb, wat ik nog zelf interessant vind. Ook om zelf echt zonder, zeg maar, ze hebben het net te weinig gehaald om zonder steun van republikeinen zelf wetten door te duwen. Dus ook voor wetgeving zullen ze, net zoals de republikeinen dat de afgelopen twee jaar moesten, toch nog een republikein of zes, zeven bij zich moeten krijgen om wetten door te kunnen stemmen. Dan heb ik het even uit mijn hoofd over de Senaat, waar ze dan op 54 zetels zitten. Dan heb je er zestig nodig. Even om te komen tot een raar proces wat ze de filibuster noemen. Dus het is een beetje, ja, een impasse, hè, zou je een beetje kunnen zeggen.

Peter Slagter: Het verschilt een beetje per beleidsregel, wat voor soort meerderheid er nodig is in die kamer om dingen erdoorheen te krijgen. En voor belangrijke ingrepen kunnen ook de democraten niet zelfstandig zeggen van: zo gaan we het doen, punt uit inderdaad. Nu begrijp je misschien ook waarom Trump gelijk na de midterms op tv te zien was met zo'n petje met veto erop. Weet je wel. Dat is toch soort van zijn signaal aan de VS van: kijk eens, ik ben nog steeds de machtigste, wat er ook op mijn bureau komt. Ik moet het wel goed vinden, hoor. Maar ja, goed, in de praktijk is dat natuurlijk ook een beperkt instrument. Je kunt moeilijk alles gaan wegvetoren. Er

Bart Mol: was een interessant interview met hem trouwens bij Sixty Minutes. Die kan ik aanraden. Dat was voor het eerst dat ik een keer een journalist zag die op de een of andere manier door wist te dringen tot hem. Dat er bij Trump ook een beetje het masker afging, ja, maar die in ieder geval eerlijk leek te zijn. Dat vond ik wel interessant. Die bijvoorbeeld zei: ja, voor mij is het gewoon onmogelijk om mijn politieke vijanden te vergeven. Waar hij ook zei: ja, ik kan nu heel makkelijk zeggen dat ik het wel kan, hè. Dat zou het gewenste antwoord zijn, maar ga ik niet doen. Ja, dat vond ik dan in ieder geval weer.

Peter Slagter: Ja, een inkijkje in Trumps gedachtegang. In zijn psyche.

Bart Mol: Ja, inderdaad. Is

Peter Slagter: wel, is leuk. Zestig minuutjes waard. Nou, de volgende vraag is: welke rol speelde AI dan tijdens deze verkiezingen? Nou, laten we eerst gewoon eens even kijken naar de, zeg maar, meer de functionele kant. Hè, want AI is natuurlijk op allerlei manieren langsgekomen. Bijvoorbeeld als campagne-instrument. Ja, die zijn ook niet gek, hè, de mensen die campagnes moeten maken. Die zetten dat in voor bijvoorbeeld onderzoek naar kiezers, het analyseren van gesprekken of het schrijven van campagnemateriaal, het automatiseren van communicatie. Daar zijn ook best wel wat voorbeelden van langsgekomen. Er is best wel uitgebreid naar gekeken. Er zijn allerlei instituten en lobbyclubs die er onderzoek naar hebben gedaan. Nou, een voorbeeldje komt van de democraat Abdul El-Sayed, uit Michigan. Die is ook best wel in het nieuws geweest. Misschien herken je die naam. Nou, die besteedde anderhalve ton in dollars aan Daisy Chain. Dat is een platform. Ja, ze schrijven zelf voor AI-ondersteunde sms-communicatie met kiezers. Met andere woorden die kiezers, ja, die worden een gesprek ingeduwd met een AI-agent. Dat zag je ook in een ander voorbeeld.

Peter Slagter: De software van Vector Political werd gebruikt. Er werden meer dan 3 miljoen sms'jes gestuurd naar kiezers en daar ontstonden dan 35.000 individuele gesprekken uit met kiezers. Ook weer door en via en met AI-agents. En je zag AI ook ingezet worden als een soort propagandamiddel. Ja, dan moet je niet denken aan Noord-Koreaanse toestanden, maar meer gewoon voor het maken van campagnevideo's. Maar ook gewoon gemaakte beelden, synthetische beelden of het nabootsen van stemmen. Ook wel spotprenten. Karikaturen zijn best wel langsgekomen. Een voorbeeldje daarvan komt van The Wesleyan Media Project en The Wesleyan, dat verwijst naar een universiteit in de VS. Dus dat is een onderzoeksinstelling. En die hebben advertenties geteld. Ze kwamen uit op 300 politieke advertenties die met AI gemaakt waren. En voor die advertenties was voor $ 187 miljoen aan advertentieruimte ingekocht.

Peter Slagter: Even ter vergelijking twee jaar geleden ging dat nog om $ 50.000. Maar dat ik heb, ik heb het aantal verdubbelingen niet geteld, maar dat zijn er wel wat.

Bart Mol: Ik heb hier nog één dingetje bij gezocht, Peter, wat ik wel even interessant vond. De totale advertentieruimte die ingekocht is. Dan heb je het, dat gaat richting, dat is volgens mij een dikke 10 miljard of iets dergelijks, dus dat is nog even om het in perspectief.

Peter Slagter: We hebben nog wat te gaan.

Bart Mol: Te plaatsen hoeveel geld er kapot geslagen wordt aan die midterms. Het inkopen van reclamespotjes.

Peter Slagter: Ja. Kijk, wat die onderzoekers zagen was dat kunstmatige intelligentie voor allerlei soorten creaties gebruikt is. Maar ook voor, ja, wat ik net zei, hè, dus voor satire waarvan het ook duidelijk is dat het satire is, maar ook hele realistische deepfakes, waarin bijvoorbeeld politici dingen zeggen of dingen doen die helemaal nooit gebeurd zijn. Bart, ja, jij hebt het ook veel zien terugkomen. Wil je daar nog wat over zeggen?

Bart Mol: Ja, nou, ik vond het klein interessant dingetje. Wat jij nu beschrijft zijn echt van oké, je gaat naar higgsfield.ai en daar vraag je van: maak een filmpje over mijn tegenstander of zo of maak een filmpje over mezelf. Dat is generatieve video-AI of generatieve foto's, hè, wat we ook, wat je ook in ChatGPT kan doen. Als je vraagt van: maak een fotootje van mij en dan gaat hij dat maken. Wat je tegenwoordig ook veel ziet met die nieuwere modellen is dat je Claude kan vragen om een video te editen voor jou of om een video te maken voor jou, alleen dan met code.

Peter Slagter: De animatie.

Bart Mol: En dat zag ik ook vaak langskomen, dus dat is geen generatieve video. Alleen dat je wel heel duidelijk ziet: hé, hier is AI gebruikt om de animaties in deze video te maken of iets dergelijks. Dus dat vond ik grappig, dat je ook daar zie je dat campagneteam precies wat jij zegt, die ook wel merken van: ja, wacht even, op deze manier kan ik twintig filmpjes maken als jij er zijnde in plaats van één. Dat ga ik doen. Dus ook daar zag je het terugkomen.

Peter Slagter: Ja, en als je dat zelf ook doet, dan herken je vaak de vingerafdruk wel, hè? Ja,

Bart Mol: precies, die kun je vrij goed. Ja, ja, ja.

Peter Slagter: Maar goed, we hebben dus AI als campagne-instrument, als propagandamiddel en je hebt het ook als Poortwachter gehad. En daarmee bedoel ik dat steeds meer mensen, Amerikanen, gewone burgers, ja, AI-tools gebruiken om zelf ook geïnformeerd te raken over: ja, wat moet ik nou eigenlijk doen? Die stellen gewoon vragen aan ChatGPT, aan Claude of aan Gemini, bijvoorbeeld via Google.com krijgen ze een AI-overzicht. En ook daar is onderzoek naar gedaan. De National Conference on Citizenship heeft dat gedaan. Ja, daaruit kwam: 40% van de Amerikaanse volwassenen heeft AI gebruikt voor minstens één verkiezingsgerelateerde taak en een kwart specifiek om zichzelf over kandidaten te informeren. Ja, en dat gebeurt dus soms ook ongevraagd. Op Google bijvoorbeeld. Dan vul je wat in en dan krijg je zo'n AI-gegenereerde tekst. En niet iedereen heeft dat door dat dat dan ook daadwerkelijk door AI gegenereerd is.

Peter Slagter: 38% van de kiezers volgens de American Association of Political Consultants kreeg op die manier verkiezingsinformatie en slechts de helft daarvan had door dat die informatie door AI gegenereerd was. Met andere woorden ja, als je op deze manier naar kijkt, dan zie je dat eigenlijk de hele informatieketen rondom de verkiezing, ja, dat AI daar een rol in heeft gespeeld. Het is heus niet zo dat alles via AI of AI agents of een aan AI aanpalende technologie verloopt of zo, maar het is wel doorgedrongen tot eigenlijk de kern van zo'n verkiezing. Nou en wat zie je, wat Bert of Bart net ook al toelichtte: het produceren van dingen wordt eenvoudiger. Hebben we het ook al vaker over gehad, maar als ontvanger heb je natuurlijk nog steeds, ja, niet per se dezelfde, beschik je niet over dezelfde capaciteiten om die informatie te beoordelen. Is het echt? Doet het ertoe? Welke van de tien filmpjes heb je bekeken?

Peter Slagter: Kun je ze allemaal bekijken? We hebben er de tijd voor. Ja, en dat doet iets met mensen. Want dat beïnvloedt welke informatie je tot je krijgt. En het doet wellicht ook iets met, ja, je perceptie van de informatie die je voorgeschoteld krijgt. Kun je het wel betrouwen, vertrouwen? Nou, de NCOC, die National Conference on Citizenship. In datzelfde onderzoek, daar kwam uit: slechts 22% vertrouwt AI behoorlijk of sterk over het geven van onbevooroordeelde informatie over kandidaten. Dat is denk ik op zichzelf best positief dat het grootste deel van de kiezers zichzelf toch scherp probeert te houden. Nou, dan gaan we even van hoe is AI gebruikt naar AI zelf als verkiezingsthema. Want dat was natuurlijk ook aan de hand.

Bart Mol: Jazeker.

Peter Slagter: En, ja, misschien was het wel een van de belangrijkste thema's. En dan niet zozeer omdat mensen, ja, dat heel erg door de lens zien van het gebruik van AI of zo dat je dat het gebruik van ChatGPT een soort van hot topic is. Maar AI kwam via datacenters, via datacentra eigenlijk op allerlei assen terecht die voor de kiezers in, tijdens deze midterms superbelangrijk waren. Die loop ik even langs. De eerste is bijvoorbeeld kosten van levensonderhoud. Nou, dat zal je niet gek in de oren klinken. Ik denk dat dat voor heel veel Nederlanders ook een belangrijk thema is. Bijvoorbeeld wie betaalt nou de stijgende energierekening? En hoe kwamen datacentra en hoe kwam AI dan in beeld? Nou, omdat die voor extra vraag naar stroom zorgen en voor toegenomen kosten, bijvoorbeeld voor het uitbreiden van het stroomnet. Milieu en duurzaamheid, ook zo'n as. Wat kost die AI-revolutie aan energie, aan water, aan uitstoot?

Peter Slagter: Nou, dan komen die datacentra weer in beeld. Enorme stroomvraag. Ze hebben koeling nodig. Ze verbruiken veel water. Ze nemen ruimte in. Ander thema dat belangrijk was voor de kiezers: werk en economie. Levert AI nou meer welvaart op of verdwijnen vooral banen? Ja, en dan heb je die datacentra weer. Supergrote investeringen. Nou, de miljarden vliegen je om je oren, maar lokaal levert het relatief weinig vaste arbeidsplaatsen op. Heb je het over macht en bijvoorbeeld verdeling, dan komt de vraag: wie profiteert er nou eigenlijk van AI en de opkomsten ervan? En wie draait er op voor de kosten? En ook dan komen datacentra weer in beeld. Want de bouwers ervan, de uitbaters, krijgen allemaal belastingvoordelen. Maar de lokale gemeenschap, die zit met de lasten. Zeggenschap is ook een belangrijk thema. Wie bepaalt eigenlijk waar belangrijke infrastructuur mag komen? Ja, en dan zie je bij datacentra, daar is best wel veel omheen gebeurd met lokale referenda, vergunningen, botsingen tussen de landelijke overheid en de regionale of de lokale overheid, bewoners en bedrijven die er wat van vinden.

Peter Slagter: Veiligheid ook belangrijk gevonden. Hoeveel vrijheid mogen AI-bedrijven, bedrijven nou eigenlijk krijgen of nemen? En dat gaat dan meer over frontier labs. Hun modellen, moeten die doorontwikkeld mogen worden? En op welke snelheid dan? Welk, voor welke toepassingen? En wie moet daar toezicht op houden? En zo werd via dit soort thematiek AI toch een soort van politiek brandpunt. Zo werd het genoemd. Dingen waar, hè, heel veel verschillende soorten emoties, percepties, gevoelens, maar ook gewoon feitelijke problematiek kwam daarin samen. En het gaat dan toch om, ja, onder andere, we zetten iets neer als heel positief: toekomstige welvaart natuurlijk. Waar ik 'we' zeg, is het de Trump-regering. Die zet namelijk in op versnelling, moet er komen, overal zonder te vragen. Het liefst het snelst van de hele wereld. Met als Vooruitzicht toekomstige welvaart.

Peter Slagter: Maar die kosten, die zijn er nu al en die worden niet door de Trump regering gevoeld, maar door al die mensen in die staten. Ja, dat is het probleem, vonden die kiezers en dat hebben ze laten weten.

Bart Mol: Ja, ik denk wat er nog wel mee te maken heeft. Peet is. Ik merk dat ook weer. Ik had een verjaardag van het weekend en als je een beetje met andere mensen, met ooms en tantes over AI praat, is ook wel. Veel mensen gebruiken het. Hebben wel inmiddels al een ChatGPT accountje. Weten ook wel wat je wat je ermee kan. Vind het ook wel handig, maar het wat je ook hoort is van ja ik heb ook Jinek gekeken of weet ik het wat. En dat Hugging Face incident, dat heeft ook bij heel veel mensen wel indruk gemaakt. En terecht ook. Dat was best wel best wel. Best wel een flink incident. Best wel scary ook en dat wordt een beetje de. Dus aan de ene kant. We zijn dus enorme datacenters aan het bouwen die mensen als. Ja indringend ervaren. En ook duur inderdaad. En dat soort dingen. En dan ook een beetje het idee waarvoor bouwen we dit als wat we erop gaan hosten een soort van terminator is? Zeg maar. Dat is wel raar. Alsof we. Ja. Dus dat draagt er nog een beetje aan bij, heb ik het idee.

Bart Mol: Plus inderdaad dat gewoon. Ja, deze verkiezing was ook een beetje een afrekening met Trump en Trump zijn beleid. Ja, hij heeft zich heel erg vastgebonden aan het versnellen van AI onder. Ja, gewoon rechtdoor. En iedereen die daar wat tegen zei die, ja die blijft achter. Ja dan. Dan op het moment dat jij dat zo'n. De Democraten of zeg maar de tegenstanders zich tegen jou keren, dan keren ze zich dus ook automatisch tegen die AI op opvattingen die je hebt. In ieder geval in de publieke perceptie. Want wat ook nog wel denk ik interessant is om te noemen dat veel van de Democraten die gekozen zijn ja, dat je moet altijd wel een beetje opletten om dat zeg maar met links in Nederland te vergelijken. Bijvoorbeeld die man die in Texas heeft gewonnen. Ja, als je die hoort praten, die zou je in Nederland eerder bij het CDA verwachten of zo.

Bart Mol: Misschien, misschien nog wel conservatiever dan dat.

Peter Slagter: Ja, klopt.

Bart Mol: Die Abdul El Sayed waar je het over had, die heeft op Fox verteld voor jongens of bij de andere grote tv zender. Even voor duidelijkheid ik ben geen communist, ik ben ook geen socialist. Ik ben gewoon een kapitalist. Alleen ik wil graag dat als mensen met een ambulance naar huis gebracht worden, dat ze niet failliet gaan, zeg maar. Dat is voor Nederlandse begrippen behoorlijk. Ja, subtiel, zeg maar. Dus ja. Maar goed, jij hebt volgens mij straks nog een conclusie. Daar komen we straks dan wel op terug. Maar in ieder geval eventjes nog wat extra.

Peter Slagter: Ja, dit. Dit was eventjes pure reflectie op de verkiezingsthema's die belangrijk waren. Waar AI links of rechtsom een rol in had, waardoor het een politiek brandpunt werd. En over brandpunten gesproken dat AI. Ja, die heeft zichzelf niet alleen in het midden van de politiek gezet, maar ook in het midden van financiële markten. Het leuke van financiële markten is vaak wel dat ze iets, ja uitstralen over wat er is gebeurd. Je kunt er soms aan aflezen van hey, hoe wordt er gedacht over bijvoorbeeld een uitslag? Ja, en dat leverde wel een bijzonder spektakel op, moet ik zeggen. Want in eerste instantie dus de midterms waren vorige week woensdag. Dus ja, bij de precies een week geleden. Dat duurde dan de hele dag. En naarmate de uitslag duidelijker werd, namelijk die blauwe tsunami die over de VS aan het rollen was, zag je ook duidelijker een vorm van opluchting op Wall Street.

Peter Slagter: Wat is dat dan? Opluchting? Zie je dan beelden van bankiers die glimlachen of zo op tv? Nee, dat zie je gewoon op aan de beurscijfers. Dat zie je aan de koersen. In grafieken zie je dat. En als je dan groene cijfers ziet, dan kun je dat interpreteren als bijvoorbeeld opluchting. Het is niet zo dat eerst een soort conclusie wordt getrokken over wat vindt men ervan? En dan volgen de cijfers. Dat is vaak andersom. Je ziet eerst de prijs en dan worden daar de verhalen bij bedacht. Nou en? Groene cijfers zorgden voor verhalen over. Ja, het is toch wel erg prettig misschien dat die Democraten gewonnen hebben. Want ja, die zetten misschien stabiliteit tegenover het chaotische van Trump. En als financiële markten ergens van houden, dan is het wel. Stabiliteit was een beetje de eerste afdronk. Het probleem alleen.

Bert Slagter: En het spoedige einde van de oorlog in Iran, dat werd ook heel snel op die uitslag geplakt. En dat is voor financiële markten natuurlijk superbelangrijk. Dat je olieprijs omlaag kan, inflatie omlaag enzovoort.

Peter Slagter: Zeker ja. En nou ja, opgelucht dus. Tot een dag later. Wij waren toevallig die dag met z'n drietjes op een conferentie, dus wij konden dat wel live meemaken. Maar niet met alle volle aandacht die je normaal gesproken zou hebben voor toch echt wel een beurscrash.

Bert Slagter: Een historische dag.

Peter Slagter: Wat zei je? Een historische dag? Ja, ja. Even voor. Voor het beeld de Nasdaq honderd, de belangrijkste tech index. Die daalde met 5,5%. De S&P 500, de grootste beursindex in de VS, -4%. Ja, dat gebeurt zelden. Nvidia aandeel Nvidia daalde 9%, AMD 17%. De hele halfgeleider index van de VS 12% omlaag. Er verdampten biljoenen aan beurswaarde alleen op de Nasdaq. Ja, ik. Bert, ik zie jou nog iets, iets van deze crash nog anders ondertiteld dat ik het echt beter toelicht dan ik.

Bert Slagter: Ja, jij pakt de Nasdaq honderd cijfers, zeg maar binnen de handelstijden van de beurs. Dat is ook vaak hoe je naar kijkt. Maar je kunt ook nog. Zeker bij die grote index wordt er ook nog voor en nabeurs gehandeld. En toen de beurs sloot, de uren daarna, daalde de koers nog verder. Dus als je naar de Nasdaq futures kijkt, die gingen zelfs 6,4% omlaag. Ja, dan zit je wel qua cijfers op de grootste daling sinds de coronacrisis in 2020. En wat hebben we in de tussentijd nog gehad? Ja, allerlei. Het begin van de oorlog in Rusland. We hebben de importheffingen gehad die op een gegeven moment 2025 voor ellende zorgden. Het begin van de oorlog in Iran overigens ook allerlei ongeregeldheden in juni 2025 in Iran. Allemaal hele heftige dagen op de beurs. We hadden van de zomer nog issues met het fonds van Leopold Aschenbrenner heet hij geloof ik, hè? Die klapte. Maar al die dagen veel minder grote dalingen dan deze dag. Dus dit was er echt eentje.

Bert Slagter: Ja, die komt in lijstjes terug. En we krijgen ook achteraf wel nu allerlei signalen dat er ook fondsen zijn geweest. Beleggingsfondsen en hedgefondsen die kopje-onder zijn gegaan op die dag. Die noodgedwongen. Die hadden met veel leverage en met veel geleend geld grote posities in die AI trade ingenomen. Ja, die moesten dat halsoverkop ja, afrollen. En met ja en dus tegen elke prijs verkopen. Ja, en dat vergroot natuurlijk zo'n daling af. Van die 5,5%, 5,2% daling zat in het eerste handelsuur. Dus dat was echt in één keer. Paf,

Peter Slagter: klap. Naar beneden toe. Ja.

Bert Slagter: Ja. Dus dat was dit was. Dit was er eentje voor. Voor de lijstjes.

Peter Slagter: Kijk, ik. Bart, die heeft in het draaiboek ook nog wat gezegd over recovery. Die. Jouw opmerking pakken even in het volgende gedeelte erbij. Bart, daar past hij iets beter, dus hou hem even vast.

Bart Mol: Mag ik hier dan nog één dingetje toevoegen over beurscijfers? Waar de mayhem helemaal compleet was. De chaos was op het gebied van onze grote vrienden, die datacenters. Dat zijn beursgenoteerde bedrijven. Al die datacenters, die volgen wij al jaren. Grappig genoeg omdat wij voor sommigen weten dat. Wij maken ook een Bitcoin podcast. En ja, weet je, nu wordt er veel stroom verbruikt in AI. Nou, wij kennen dat verhaal al jaren, want Bitcoin miners die deden dat ook. Dus wat je daar gezien hebt, dat is heel interessant in die industrie. Die zijn eigenlijk geswitcht van Bitcoin mining naar AI. Dat zie je ook terug in de kwartaalcijfers die gepubliceerd zijn. Het is allemaal bijna helemaal. De overstap is bijna helemaal rond voor al die bedrijven. Ja, daar werd niet positief gereageerd op het idee dat de Democraten misschien wel wat extra vingertjes in de pap kregen, want daar ging gewoon soms vijftien tot twintig procent van af. Terwijl als je de kwartaalcijfers leest zijn ze dan weer best wel goed.

Bart Mol: Dus dat is een hele. Ja, precies. Dus herstellen ook best wel aardig. Kijk wat je daar ziet gebeuren. Wat nog even leuk is om te noemen ze hebben hele goede cijfers. Ze hebben ook goede verwachtingen. Er worden contracten gesloten van tientallen miljarden met Frontier Labs om die datacenters te verhuren. Maar, en dat hebben we natuurlijk vorige week of die weken voor besproken toen Anthropic naar buiten kwam met de plannen voor die IPO. Dat wordt dan in een S1 document vastgelegd. Ja, daar stond wel in ja, het gaat nu wel goed, maar we hebben nog wel iets van 700 miljard aan verplichtingen de komende jaren. Deze bedrijven zitten aan de andere kant van die verplichting. Die zitten daar op te wachten. Dus wat je wel enigszins ziet gebeuren is dat. Ja, als Anthropic dat geld niet bij elkaar geharkt krijgt, dan weten we waar de grootste klappen vallen. Dat zal bij deze partijen zijn.

Bert Slagter: Ja, om heel even één stapje uit te zoomen, de naampjes erop te plakken. Die bedrijven waar Bart het over heeft, die noemen we dan vaak de neo clouds. Ja. En die zitten in hetzelfde bakje als de hyper scalers. Dat zijn de hele grote datacenters jongens zoals Amazon en Microsoft enzo. Die hebben Microsoft Azure doet en Google natuurlijk met. En die neo clouds zijn vaak veel jongere, kleinere bedrijven. Die dan alleen maar een stukje datacenter doen, ook op kleinere schaal dan de hyper scalers. En ja, de klappen vallen vooral bij die neo clouds nu.

Bart Mol: Ja. En nog één laatste dingetje Peter voordat ik hem weer doorgeef. Ik had ik. Jij zegt van ja, het gaat om het stroomverbruik. Maar ik zat. Ik vind het altijd lastig. Want ja, stroomverbruik. Ja, hoeveel dan, hè? Ik heb het even opgezocht. Meta. Nee, sorry. X AI van Elon Musk. Die heeft een datacenter Stargate Abilene in Texas. Dat is 1,2 gigawatt. En Meta is Hyperion aan het bouwen. Of die is al klaar. Dat is in Louisiana. Die is nog vijf keer zo groot. Die van Elon Musk is één gigawatt, die van Meta is vijf. Ja, als je dan gaat kijken, wat verbruikt dat dan? Dan heb je het over terawattuur. Acht komma acht in het geval van die van X AI. 44 in het geval van die van Meta. Ja, als je dan bijvoorbeeld kijkt naar Tata Steel als ze overgestapt zijn op groen staal, dus dan gaan ze dus ook veel meer elektriciteit verbruiken in plaats van andere grondstoffen.

Bart Mol: En die komen op vijf komma acht dus. Dus laten we zeggen dat zo'n. Dat het datacenter van Elon Musk ongeveer anderhalf keer zoveel stroom verbruikt als Tata Steel op het moment dat ze volledig geëlektrificeerd zijn. Om het eventjes een beetje een idee te geven. Echt zware industrie heb je het over. En dan is het dus één datacenter. Wel een hele grote hoor, ook voor X AI en Meta. Dit zijn ook voor hen wel de enorme projecten natuurlijk.

Peter Slagter: Goed, flinke klappen dus op de beurs. Met voor de één nog hardere klappen dan voor de ander. Dus het ging van opluchting eigenlijk naar paniek toe. En dan kan je je afvragen waarom is dat dan? Nou, dat komt omdat in de eigenlijk ja, de avond en nacht van woensdag op donderdag veranderde het sentiment en dat werd aangedreven door senatoren, Democraten die hun winst vierden. En dat deden ze op allerlei manieren, maar ook door bijvoorbeeld dingen te roepen over. Datacentra. Ik heb er even een paar opgezocht. Gewoon even een selectie. Bernie Sanders. Die zei bijvoorbeeld: National Data Center moratorium now. Dat betekent dus: zet het in de ijskast. Chris Murphy: I can almost guarantee you we will pass legislation. En dat is dan de strenge versie, hè. We gaan het eens even beteugelen, die hele AI-sector. Martin Heinrich zegt: no data centers on public lands, period. Adam Schiff: you're going to see vigorous oversight in this area. Sherrod Brown: I don't work for data centers.

Peter Slagter: John Ossoff: the titans of Silicon Valley dig bunkers for themselves. En dat is meer een dreigement. Chuck Schumer: a guardrail without teeth isn't a guardrail. Om maar even aan te geven: dit wordt ook wel serieus wat we gaan doen. Ja, en dat, ja, weet je, als jij van een perspectief van versnelling en alles kan, komt naar deze geluiden, hè, en dit worden dan ook de heersende geluiden, mogelijk, in het politieke sentiment en in de kamers concreet ook. Ja, wat betekent dat dan voor mijn aandeeltjes? En dat werd dus een beetje die paniek, dat paniekvoetbal. Ja, misschien zijn ze dan wel iets te veel waard. En dat leidt tot de vraag: is de AI-bubbel nou doorgeprikt? Ja, en dan komen wij aan bij het toch wel iets relativeren van wat er gebeurd is, hè. Want wat je vaak ziet is dat op de beurs het sentiment soms ook wordt overdreven.

Peter Slagter: En dan krijg je dit soort uitslagen en dan kom je dus in paniekmodus terecht. Maar als je dan een stapje achteruit zet en het overziet, dan kom je toch al snel tot de conclusie van: ja, weet je, deze daling, het is niet dat die contextloos was. Het is niet dat die daling nu is gestart of is ingezet en puur vanwege de uitslag van de midterms verkiezing is gestart. Want er waren al zorgen over de omvang van de financiering van deze industrie. En ook zorgen over, hmm, de toekomstige opbrengsten uit al die AI-investeringen. Hebben we het al vaker over gehad. En die draaien om risico's, die zorgen, hè, over de aandelenprijs of die te hoog zijn opgelopen, of er misschien wel meer aan capaciteit gebouwd wordt dan uiteindelijk kan worden benut. En over de vraag of die bedrijven hun investeringen wel kunnen blijven financieren, bijvoorbeeld als kapitaal duurder of schaarser wordt, ja, of dat de vraag uitblijft. Bert.

Bert Slagter: Ja, en dat is een, dan kom je op een heel spannend gebied. En daar speelt ook weer de beursgang van Anthropic een rol. Wat je ziet is dat een bedrijf met een hoge beurskoers en ook een hoog, ja, zeg maar bevestiging van die hoge beurskoers in de zin van dat die op lange tijd hoog is en dat daar veel op verhandeld wordt. Dat er kapitaal kan worden opgehaald op die beurskoers. Zo'n bedrijf kan zichzelf makkelijker van kapitaal voorzien door nieuwe aandelen uit te geven en vaak ook doordat je dan makkelijker en op een hoger kwaliteitsniveau leningen kunt nemen. En wat je dus ziet, is als beurskoersen gaan dalen en dalen en dalen en dalen, dat ze minder makkelijk kapitaal ophalen, waardoor die risico's die Peter noemde groter worden. Dus ineens is het financierings-, of het investeringsrisico, het waarderingsrisico. Die worden groter, die krijgen meer gewicht. Waardoor de koers verder daalt. Waardoor het lastiger is om kapitaal op te halen, enzovoort. En die negatieve spiraal, dat is ook waar beleggers een beetje bang voor zijn. Van ja, als dat gebeurt, dan wil ik aan de zijlijn staan. Dat hoef ik niet mee te maken. En dat betekent niet automatisch dat daarmee die bedrijven omvallen.

Bert Slagter: Of dat ze niks zinnigs aan het doen zijn of dat er nooit meer datacenters gebouwd worden. Dat is helemaal niet aan de orde. Het is eigenlijk, dat is meer eigenlijk een soort mechanisme, ja, wat je zo nu en dan hebt, wat ook wel gekoppeld wordt aan, ja, bubbels die leeglopen of overwaardering die overdreven wordt, ook weer met een crash.

Peter Slagter: Precies. Ja, en wat hebben die verkiezingen nou gedaan? Nou, die hebben eigenlijk die bestaande zorgen gewoon eens even heel erg uitvergroot. Via

Bert Slagter: het stemgedrag van

Peter Slagter: de kiezer. Maar het punt is: uiteindelijk weet niemand precies hoe die politieke verschuiving gaat uitwerken. Ik bedoel we moeten nog starten met het nieuwe congres. En ja, er zijn ook heel veel manieren om die beurs crash dan weer te interpreteren. Je kunt het gewoon als politieke schok zien bijvoorbeeld. Hè, dus, ja, alsof het uit het niets komt. Zo reageerden de Republikeinen erop trouwens, alsof ze dit niet hadden zien aankomen. Nou, daar kan je ook wel je vraagtekens bij zetten.

Bart Mol: Ja.

Peter Slagter: Hè, en maar in ieder geval dat die winst van de Democraten de onzekerheid vergroot. Bijvoorbeeld over vergunningen, de kosten van energie, AI-regelgeving, enzovoort. Je kunt het ook gewoon zien als een correctie van hoge verwachtingen of misschien wel te hoge verwachtingen. En dan zijn de midterms en de uitslag een aanleiding om dat nu opnieuw snel te herwaarderen. Iets wat de markt eigenlijk al wilde doen, heeft een soort van katalysator gekregen, namelijk die uitslag. Je kunt ook zien: joh, het is gewoon een gezonde herwaardering. Wat ik zei: dit moesten we al doen. We moesten al scherper onderscheid gaan maken tussen AI-bedrijven en hoe winstgevend ze zijn. En ja, de kapitaalintensieve infrastructuurbedrijven, hoe die opereren, en hoe afhankelijk ze zijn van, ja, de constante financiering die ze nodig hebben. Dat moest al. Nou, en dat laatste, die laatste groep, daarin zie je de Wall Street partijen terug. Morgan Stanley bijvoorbeeld, UBS. Grote vermogensbeheerders zitten in dat kamp.

Peter Slagter: Die zeggen eigenlijk van: ja, het is ook positief, want de investeringscyclus wordt hierdoor juist langer. Dat is prettig. Dat is constructief. De druk op toeleveranciers wordt lager, het rendement van bestaande infrastructuur kan omhoog. Die kunnen een langer leven krijgen op deze manier. Dus die kijken daar dan weer met een eigen, ook met eigen belangen natuurlijk, met een andere bril naar. Ja, ik op dit punt, want zo meteen gaan we het even hebben over hoe soep wordt de hete, hoe soep, hoe heet wordt de soep gegeten? Hoe soep wordt heet gegeten? Vind ik eigenlijk veel leuker. Hoe soep wordt heet. Daar gaan we het zo meteen even over hebben. Ja, ik dacht we moeten de CEO van Nvidia, want Nvidia die heeft. Op allerlei manieren heeft hij hier ook wel een vinger in de pap. Gewoon qua wat vindt men van AI en een soort van rockstar CEO die daar uitspraken over doet. En natuurlijk een van de hoogst gewaardeerde bedrijven van de VS. En die doet natuurlijk ook mee met die beurs crash. Ja, en Jensen, de CEO, die is de afgelopen week toch ook wel ja, behoorlijk in het nieuws geweest.

Peter Slagter: Bart, mag ik deze even aan jou geven?

Bart Mol: Jazeker. Ja, ik ga dat kort houden. We gaan er geen RTL Boulevard van maken, want zo begon dit ook een beetje dit nieuwtje. En uiteindelijk bleek het wel ja, zo belangrijk en zo substantieel te zijn dat we het wel gewoon moeten behandelen. Ik weet wel, Bert die post het in onze. Volgens mij was het in onze privé chat met een beetje van de. Het begon echt van haha ja Twitter is weer. Iedereen is grapjes en memes aan het maken om dit.

Bert Slagter: Ze waren wel leuk, de memes.

Bart Mol: Ze waren ook grappig, zeker toen er daadwerkelijk ook een kern van waarheid in bleek te zitten. Althans, bleek gewoon waar te zijn. Nou, waar ging het over? Jensen Huang, dat is de CEO en ook oprichter van Nvidia en Nvidia. Zoals Pete zegt ja, volgens mij op dit moment het tweede grootste bedrijf ter wereld achter Apple. En die zijn enorm gegroeid. En Nvidia begon met het maken van GPU's Graphical Processing Unit videokaarten en dat was eigenlijk voor gamers, voor nerds. Vroeger als je wilde gamen moest je een Nvidia kaart hebben en dat was ook best wel een grote markt, maar niet zo groot als de markt waarin hij toevallig in beland is, namelijk de AI-markt. Toen in pak m beet 2010 bleek dat voor het trainen van AI-modellen videokaarten ook heel erg geschikt waren. En dan vooral die van Nvidia, omdat daar ook de software omheen het meest uitgebreid was. Nou goed, dat is uitgelopen op het worden van eigenlijk een van de meest waardevolle bedrijven ter wereld en het meest waardevolle bedrijf ter wereld als het gaat om de positie in de AI industrie.

Bart Mol: Want als je mee wilt doen in de AI industrie, dan moet je op audiëntie komen bij Jensen Huang, de CEO daar, om te vragen mag ik wat van jouw beperkte hoeveelheid videokaarten die er is? En dat hebben heel veel bedrijven gedaan. Anthropic bijvoorbeeld is heel afhankelijk daarvan. Google wat minder. Die maken hun eigen chips al jarenlang. Maar bijvoorbeeld ook Elon Musk en Mark Zuckerberg. Ja, die hebben al best wel vroeg ingezien dat het heel belangrijk is om letterlijk gewoon die kaarten te hoorden en in dus die in die super factories te zetten waar we het net over hadden. Goed, dat is even de achtergrond bij Nvidia. Jensen Huang is ook een voorstander van ja Let's go accelerate. En Jensen maakt het eigenlijk ook niet zo gek veel uit of dat nou in Amerika gebeurt of in China. Zolang ze maar gewoon Nvidia kaarten kopen. Dat is een beetje platgeslagen hoe hij daar in staat. Dat Jensen is een van de weinige mensen die teruggefloten wordt door Trump.

Bart Mol: In de zin van ja accelerate, maar wel alleen in Amerika als het even kan. En daar gaat deze hele saga ook over, want in. Op 29 oktober kwam de New York Times met een scoop dat de Amerikaanse inlichtingendienst een memo hebben geschreven gepubliceerd intern, waarin staat dat Alice Huang, dat is niet zijn dochter, maar een vermoedelijk Chinese spion bedrijfsinfo van Nvidia doorspeelde naar de Chinese overheid. Wie is Alice Huang dan wel? Dat is een bestuurder bij Megaspeed. En Megaspeed is weer een klant van Nvidia en inlichtingendiensten hadden haar al een tijdje op de korrel omdat ze naast bedrijfsgeheimen ook Nvidia chips zou hebben gesmokkeld richting China. En dan zou het gaan om zes tot zeven miljard dollar aan chips of iets dergelijks. Ja, dat was allemaal interessant. Daar kwamen de memes vandaan. En toen, op 7 november, kwam de Financial Times en die zegt Ja, het was niet alleen een zakelijke relatie. Nee, nu wordt het wel RTL Boulevard. Er was ook sprake van een romantische relatie.

Bart Mol: Daar zei Jensen Huang in eerste instantie van ja, maar dat is helemaal niet waar. Totdat het wel waar bleek te zijn. En op 8 november mailt hij, Jensen Huang, dus het personeel van Nvidia waarin hij de ontrouw toegeeft, want hij heeft gewoon een vrouw en kinderen. En Nvidia heeft dat gewoon gepubliceerd als zijnde persbericht. Nou, toen was het hek van de dam natuurlijk. Dat snappen jullie wel, luisteraars.

Bert Slagter: Ja, maar we moeten ons wel realiseren dit is echt de spil in de hele AI wereld. En Jensen Huang is niet gewoon een bestuurder, maar de oprichter CEO. Deze man is zo belangrijk. Nvidia kon het zich niet permitteren om te denken ach dit waait wel over of zo. Ik snap heel goed dat ze zo'n persbericht hierover uitbrengen. Dit is essentieel.

Bart Mol: En ze kon het ook niet permitteren om hem eruit te trappen. Althans, nog niet. Dus dat is ook nog wel interessant, want dat is bij een ander soort CEO die niet oprichter is. Bijvoorbeeld, ik zeg maar bij Google of iets dergelijks waar een CEO zit die niet oprichter is, zou dit misschien anders aflopen. Anyway, Nvidia start intern een onderzoek om te kijken of er daadwerkelijk die spionage heeft plaatsgevonden. Ik neem aan dat die inlichtingendiensten daar ook nog mee bezig zijn. Ja, dat is ook niet zo gek. Justitie start een onderzoek weer naar Megaspeed. Of er daadwerkelijk dan gesmokkeld is en dergelijke. Dus dit speelt nog. Ja, en het aandeel ging dus flink onderuit. En nog wel harder dan die andere aandelen. Bert Ik weet niet. Ik

Peter Slagter: kreeg een extra zetje.

Bart Mol: In hoeverre dat aandeel inmiddels terug is. Kunnen we even de koersen er nog even bij pakken, maar

Bert Slagter: Ja, ik heb er even naar gekeken. Je ziet dat er best wel wat herstel is op de Amerikaanse beurzen na de, zeg maar Black Thursday vorige week. Alleen dat met name in de AI trade, dus de AI-infrastructuur waar ook Nvidia onderdeel van is, dat toch nog wel behoorlijk tegenvalt, die daar herstel heel beperkt. Je ziet vooral dat andere onderdelen van de economie het stokje een beetje overnemen. En ja, Nvidia, die heeft natuurlijk extra klappen gekregen, vanwege dit verhaal. Ja, en ik moet eerlijk zeggen, ik vind het wel, ik heb wel vraagtekens bij de timing van waarmee dit naar buiten komt. Ik bedoel, er zijn nog een aantal dingen natuurlijk gewoon onduidelijk, hè, of het daadwerkelijk een spion is en zo. Maar als je daar zeg maar de aanwijzingen daarvoor op een rijtje zet, dan lijkt het ook dat de inlichtingendiensten dit al een jaar of zo in de gaten hadden.

Bart Mol: Ja, die waren al een jaar hadden ze er op de korrel. Ja.

Bert Slagter: Ja, dat dit eigenlijk een soort van min of meer bekend is en dan wordt het specifiek nu bekend gemaakt. Dat is natuurlijk wel heel opvallend, zo direct na die midterms, nadat de AI-aandelen al flink op hun flikker hebben gehad. En dan vlak voor de presentatie van de kwartaalcijfers. Die zijn volgende week. En kijk, wat bij Nvidia bij elkaar komt is dat Nvidia heel erg open source probeert te promoten. Die zijn voorstander van open source. Waar zijn het, Huang gaat voor versnelling, maar hij zit ook in het kamp van verspreiden, hè, dus dat zoveel mogelijk plekken op de wereld AI hebben, waaronder China.

Bart Mol: Ja, en het liefst al allemaal op een mooi Nvidia GPU'tje. Tuurlijk, tuurlijk. Ja, voor hem maakt het niet uit. Open source, closed source, China, Amerika.

Bert Slagter: Ja, maar ook open source is natuurlijk iets wat ze bewust, waar ze expliciet veel onderzoeksgeld in steken. Jazeker. Dus open source en dan vraag ik me af voor wie is dit slecht? Nou, het antwoord is voor Anthropic. Die hebben er natuurlijk geen belang bij dat China gas kan geven. En die hebben ook geen belang bij open source. Dat is gewoon concurrentie. Dus, en dan zit Anthropic vlak voor zo'n beursgang. Ja, dan moet ik zeggen, ik vind het toch een soort dubieus dat het ook nu naar buiten komt. Ik ruik onraad.

Bart Mol: Ja, maar Anthropic heeft ook geen baat bij een soort bearish sentiment op de beurs als het gaat om AI. Weet je, ze wilden twee, hoeveel was het? Twee trillion ophalen? Twee biljoen dan?

Bert Slagter: Biljoen wilden. Ja. Dat is nu één. Ja, 1.3. Ja klopt. Is een flinke bak af ja.

Bart Mol: Kijk, en wat denk ik nog goed is om even te vermelden, kijk, sinds begin oktober zien we natuurlijk sowieso dat eventjes het sentiment al aan het draaien was. Dat was voordat de midterms duidelijk waren. Ik bedoel, er werd wel verwacht dat de Democraten zouden winnen. Ik bedoel, dat is niet heel speciaal, maar dat was nog niet duidelijk. Dit was ook nog niet naar buiten gekomen. En je ziet al bijvoorbeeld bij Nvidia dat er sinds de week van 12 oktober gewoon echt zes, vijf, zes rode weken achter elkaar al zitten en dat ze van pak 'm beet $ 240 per aandeel naar 170, 168 nu zijn gegaan. Kijk, en tuurlijk, die laatste tik met het verhaal van die ontrouw en die spion, dat heeft echt nog wel een extra duw naar beneden gegeven. Alleen dit sentiment zien we natuurlijk al wat langer, hè. Er stond wat langer wat druk op de ketel van: ja, is dit allemaal wel houdbaar wat we hier aan het doen zijn?

Peter Slagter: Ja.

Bart Mol: Maar goed, dat is over Jensen Huang en Nvidia.

Peter Slagter: Dus dan, ja, we zijn eigenlijk, ze waren bij de vraag is de AI bubbel doorgeprikt? Dat ging dan even over de dalende beurskoersen daar. Ja, Jensen gaf daar zelf nog een extra prik in, maar dan, ja, toch specifiek in zijn eigen aandeel. Goed, het heeft ook weer effect op de rest van de beurs. Hij prikte

Bart Mol: hem erin. Omdat het

Peter Slagter: zo groot is. Wat zei je Bart?

Bart Mol: Ja, ik zei: hij prikte hem erin. In de

Peter Slagter: bubbel. Prikte hem erin. Precies. En de vraag is nu: ja, hoe soep wordt er heet gegeten, hè? Dat vroeg ik . Ik hou hem er gewoon in.

Bart Mol: Ja, gewoon doen joh.

Peter Slagter: En ja, ik denk als je naar het geheel, het verhaal kijkt, dan zie je eigenlijk dat er allerlei dingen door elkaar heen lopen, hè. Logisch ook. Ik heb even drie concurrerende vraagstukken eruit gedestilleerd, die zowel in de politiek als in de financiële sector op de beurs zichtbaar zijn. Dat één vraagstuk gaat over de doorontwikkeling van AI. Welk tempo dat gebeurt, welk niveau mag je bereiken? Het andere gaat over de bescherming van burgers en werknemers tegen de ontwrichting van die doorontwikkeling. En het andere is, ja, toch de wens, en dat is een, ja, die leeft in beide partijen, zowel aan Democratische als Republikeinse kant, om de voorsprong die de VS heeft te kunnen behouden. Ja, Bert schreef erbij, misschien nog een vierde vraagstuk. Dat zijn de beurskoersen. Ja, die zie ik daar een beetje als emergent van. Je zou het ook nog kunnen zeggen: het is een vierde, expliciete concurrerend onderwerp dat meeweegt of meedoet.

Bert Slagter: Ja, ik denk dat als de beurzen hard aan het crashen zijn, dat dat ook een vraagstuk op de regering wordt.

Peter Slagter: Ja.

Bart Mol: Ja.

Peter Slagter: Ja, precies. Ja dus dit loopt door elkaar. En dat betekent dus ook omdat het door elkaar heen loopt. Dat levert een taaie dynamiek op in de zin van: het is niet simpel, het is onvoorspelbaar. En ja, dat betekent dus ook dat een mening over de doorontwikkeling van AI niet per se doorslaggevend is en dat er nog andere zaken zijn die mee moeten wegen. Dat is één observatie. Het andere is, Bart die stipt dat al kort aan, dat er onder de Democraten ook allerlei verschillende soorten standpunten leven. Dé Democraat is niet, er is niet zoiets als dé Democraat. Dat loopt ook weer van progressief naar conservatief toe. Mark Warner is bijvoorbeeld een Democraat senator, en die noemde eerder dit jaar een voorstel van zijn collega's idioot. "Idiocy", zei hij ervan. En dat ging over een nationaal moratorium. Ja, dat geeft China echt een belachelijk voordeel, was zijn observatie. Moet je niet doen, moet je niet aan beginnen.

Peter Slagter: Een andere observatie is, de AI-sector zelf vraagt eigenlijk al een hele tijd om betere regels. Hè, dus die dreigement tussen aanhalingstekens van: waar gaan jullie reguleren? Misschien zegt de AI-sector wel van: ja, hè, eindelijk, wat fijn! Ik wou net

Bart Mol: zeggen als je Amodei zijn blogs leest, dat gaat nog een tikkeltje verder dan wat Bernie Sanders soms zegt.

Peter Slagter: We hopen die te krijgen inderdaad, die regels. En ja, over datacentra, hè, ook weer al die dreigementen en denk ik wel de aanleiding voor die paniek die ontstond. Ja, als je daar op inleest, dan zie je, ja, per staat zijn er eigenlijk weer heel andere opvattingen over en andere manieren om ermee om te gaan. Hè, de een die zegt van: joh, we hebben gewoon andere voorwaarden om te mogen bouwen, of we willen dat de kosten van het bouwen, of dat nou om geld gaat of om neveneffecten, die moeten anders verdeeld worden. We willen belastingvoordelen anders inrichten of deels schrappen. We willen dat beslissingen op een andere manier worden genomen. Maar, ja, de rode draad is wel: helemaal stoppen, ja, daarvan is helemaal geen sprake. Met andere woorden: ja, ik denk wel, we hebben wel te maken met een pittig soepie. Hij is best warm, maar wel prima verteerbaar. Dat is wel een beetje mijn afdronk, hè. Dus het, ja, hè, die beurscrash was ook een overdrijving. Dat is denk ik mijn conclusie.

Peter Slagter: Met andere woorden we gaan gewoon een periode in, ja, met daadwerkelijk een heel andere politieke opvatting, politiek klimaat veranderd. Wel degelijk. Er zullen wat uitschieters komen de andere kant op, hè. Van verstellen zul je wat meer uitschieters horen van: jongens vertragen, stoppen, pauzeren. We gaan het anders doen. Maar die trein, die gaat gewoon verder. Daar ben ik wel van overtuigd.

Bart Mol: Het is belangrijk natuurlijk, met een bubbel is het ook zo, ja, een bubbel knapt en dan is die weg, hè. Dat is met zeepbellen. En hier zit wel natuurlijk, hangt iets onder, namelijk, ja, als je de podcast luistert zou je dat ook in meer of mindere mate natuurlijk wel ervaren hebben, dat, ja, er zit hier wel iets wat werkt en we moeten van alles uitvinden. Ik weet ook niet of € 20 voor ChatGPT, zeg maar, of dat de juiste prijs is of dat het eigenlijk € 1 of € 1.000 moet zijn. En natuurlijk maakt het uit welke van die twee het wordt. En natuurlijk maakt het uit dat het in de toekomst nog veranderd kan worden. Dus het zijn heel veel legitieme vragen. Alleen je kan natuurlijk wel gewoon denk ik vrij objectief vaststellen: hé, hier is een technologie die z'n hype best wel waarmaakt, zeg maar, er zit wel iets. En we hebben heel veel andere hypes gezien de afgelopen jaren waarvan we dat niet vast konden stellen. Ik bedoel, ik noem maar even wat NFT's of web drie of zo.

Bart Mol: Dat waren ook mooie woorden en daar, hè, konden we al vrij snel van vaststellen van: nou, behalve in mijn bubbel gebruikt de rest van de wereld het niet. En nu met AI, ja, wat ik al zei, op verjaardagen merk je gewoon dat tantes, oma's, neefjes en nichtjes, ja, allemaal wel een keer met ChatGPT gewerkt hebben in meer of mindere waarde en dat ook nuttig vinden. Of ze er € 100 voor willen betalen, dat weet ik niet, maar dat ze het nu nuttig vinden wel. En dat ChatGPT het snelst groeiende consumentenproduct in de techwereld is ooit, dat weten we ook. Dus ja, helemaal een bubbel kan je het daarom denk ik sowieso niet noemen.

Bert Slagter: Ik denk ook dat je onderscheid moet maken tussen het concept hype en het concept bubbel. En hype, dat gaat over dat mensen een technologie zien en het nut en de waarde en de winst overschatten en er meer aan toeschrijven dan het uiteindelijk blijkt op te leveren.

Bart Mol: Ja.

Bert Slagter: En je hebt bubbel en dat gaat over overinvestering. Dat er lucht is geslopen in de waardering van bedrijven. Een bubbel is echt wel een, heeft een financiële connotatie. Als je terugdenkt aan de dotcombubbel. Dat ging niet over het nut van het internet. Dat was er in 1999 en in 2002 nog steeds. Alleen, ja, er is wel een enorme hoeveelheid beurswaarde verdampt van bedrijven die eigenlijk niet veel meer hadden dan een stoere domeinnaam pets.com of zo. En als je, ik bedoel, het idee is de bubbel knapt, maar de glasvezelkabels bleven liggen zal ik maar zeggen. En ook als je bijvoorbeeld kijkt naar de railroad bubbel, een eeuw eerder, had je hetzelfde. De bubbel knapt, maar de treinrails, die liggen nog steeds. En het was ook gewoon nuttig en voor iedereen bruikbaar. En het idee van mensen die zeggen: AI is een bubbel van, ja, ik bedoel, technologie is wel nuttig, alleen de waarderingen van die bedrijven nu, ja, daar mag 90% van af. Dat is wat je vaak ziet bij een bubbel. En dan gaan we terug naar een realistische waardering.

Bert Slagter: En je kunt bij allebei vraagtekens zetten. Ik denk dat wij in het kamp zitten van: nou ja, ten opzichte van de gemiddelde mening die mensen erover hebben is het geen hype. Kijk, er zijn wel mensen die het wel heel erg hypen en die zeggen: nou, vanaf morgen hebben we singularity en lopen de robots door de straten. Ja, dat is hype natuurlijk, maar gemiddeld genomen denken wij wel dat AI als technologie daadwerkelijk heel veel kan gaan bijdragen aan de maatschappij. Daarnaast heb je het vraagstuk van bubbel. Is er bubbelvorming op dit moment op de beurs? Ja, ik denk dat je daar niet een heel makkelijk ja op kunt zeggen zoals dat was in 2000 bij internet. Het zou kunnen, hè, dat het wel uiteindelijk zo uitpakt. Maar ja, dan is er nog wel heel veel verandering nodig, ook in hoe er naar investeringen gekeken wordt. En ik denk op dit moment als je kijkt naar het tekort aan rekenkracht, eigenlijk gewoon de overweldigende vraag naar rekenkracht, dat, ja, er moet echt wat gebeuren in de vraag naar rekenkracht.

Bert Slagter: Wil je nu naar -90% kunnen van al die, van al die bedrijven?

Bart Mol: Ja, maar de vraag is dus wel een beetje waar komt die vraag dan vandaan? En als een abonnementje naar $ 100 gaat, hè Ja kijk dat, daar kwam ik dus ook. Mijn tante die zei: ja, ik maak nu soms afbeeldingen met ChatGPT, vraag ik gewoon om er vijftig te maken. Ja, dat doe je omdat het kan voor € 20. Zeg maar ik ging ook met Uber naar Amsterdam omdat het kon, omdat het een tientje was. Ja, dat heb ik de afgelopen tien jaar niet meer gedaan omdat het nu gewoon € 90 kost zeg maar. Dus daar zit natuurlijk de wrijving denk ik een beetje. Plus we hebben natuurlijk ook wel de pets dot com. Zover zijn we misschien nog niet, maar ik bedoel Cursor. Hoeveel heeft Elon Musk ervoor betaald? Zestig miljard of zo? Dat zijn natuurlijk wel vrij idiote bedragen die stukgeslagen worden op, ja, wat was het? Het is geen pets dot com, maar het is in principe een open code of een VS code fork. Ik vind het.

Bert Slagter: Ja, het was een coding harnas wat ze niet hadden en nu wel. Ja, daar kun je natuurlijk van vragen. Dat is een strategisch strategische aankoop. Zestig miljard voorzor. Ja, plus een hele hoop mensen natuurlijk. Dus ja. Maar inderdaad, er zijn, daar zijn zeker, er zijn zeker wel plekjes, specifieke stukjes waar je bubbelvorming ziet. Er is ook bij die neo clouds. Ik kan je garanderen dat er van de honderd neo clouds dat er nog een aantal failliet zullen gaan. Domweg omdat dat centrum project wat ze hebben mislukt, flopt, niet afkomt, geen vergunningen krijgt. De stroomaansluiting is er niet, werkt niet, whatever. En dat bedrijf gaat failliet. Leningen default. Ja, helaas voor de investeerders, dat is, maar dat is ook gezond. Dus in zo'n proces heb je ook groei. En dan moet er. Net als in een tuin moet je af en toe even onkruid wieden. Dat is een soort van logisch onderdeel. Maar dat is wat anders dan dat het geheel een bubbel is. En dat is wel wat je stelt als je het vergelijkt met de dotcombubbel. Want daar ging iedereen van ASML tot Amazon tot pets dot com allemaal door het putje voor jaren.

Bert Slagter: Kijk, en dat is natuurlijk wel als je die vergeliking maakt. Ja, die vind ik nu nog heel moeilijk om te zien. Dat je op allerlei specifieke stukjes soms geschifte bedragen ziet langskomen bij startups, bij overnames, bij. En dat er bedrijven zijn die het gewoon niet gaan redden. Sure, sure, maar dat vind ik wat anders dan het geheel een bubbel noemen. Dat is ook de reden dat ik nu niet zo heel snel zou adviseren om in heel individuele bedrijven te gaan beleggen. Omdat je. Ja, je zit nu in de fase van de uitbouw van AI. Dat er dus ook gewied gaat worden. Ja.

Bart Mol: Maar zie jij dat niet? Zeg maar als je kijkt naar die documentatie rondom de beursgang van Anthropic, daar ligt toch een vrij duidelijke lont richting een kruitvat? Kijk, ik ben het op zich wel met je eens dat is natuurlijk met alle bubbels slash hypes slash iets in die richting. Ja, weet je, je verwacht van die technologie verwacht je iets fantastisch en er is altijd natuurlijk een pad, ook daarheen dat dat gaat plaatsvinden. Dus dat al die idioot grote investeringen daadwerkelijk achteraf, ja, dat was gewoon nodig. Want AI is dat. This time is different. AI gaat daadwerkelijk zoveel productiviteitswinsten opleveren dat het nu, ja, dat we gewoon recht zo die gaat vooruit moeten en dat het ook achteraf de juiste beslissing blijkt te zijn. Dat kan. Alleen ik zie op zich ook wel eenzelfde scenario als met de dotcombubbel. Namelijk als je nu naar Anthropic OpenAI kijkt, zeg maar de hoeveelheid geld die nodig is om recht zo die gaat vooruit te blijven gaan in de hoop dat dat ooit een keer ook heel veel winst op gaat leveren om het allemaal terug te betalen.

Bart Mol: Ja, vind ik fors, hoor. Dat is niet zomaar een hyperscaler of sorry een neo cloud aan de zijkant die misschien door een vergunning niet gaat worden. Nee, dat zijn de cartrackers. Dat zijn OpenAI en Anthropic.

Bert Slagter: Ja dus. Als

Bart Mol: daar wat fout gaat dan gaat het

Bert Slagter: worden. Ja. In

Bart Mol: zo'n geval kan toch de hele. Als daar wat misgaat dan gaat toch gewoon die hele industrie mee? Ik zeg niet dat er dan niks meer overblijft, hoor, maar ik zie dat dan ook wel een jaartje of twee, drie eventjes.

Bert Slagter: Wat ik zie gebeuren als dat daar mis zou gaan, dus als het vertrouwen in Anthropic bijvoorbeeld door een geflopte beursgang in een neerwaartse spiraal belandt. Wat ik dan zie gebeuren is dat de Amerikaanse overheid de hut gewoon nationaliseert, gewoon Anthropic in zijn geheel overneemt met dan het mooie verhaal eromheen van nou, dan pakken wij als maatschappij niet alleen de lasten, de externaliteiten, maar ook de lusten. En daar kunnen ze een schitterend verhaal voor verzinnen. Ja, dat zie ik nog gebeuren ook omdat namelijk het geo-economisch geopolitieke belang zo ongelooflijk groot is om voor aan te blijven lopen op gebied van economische groei en cyber defence. Om maar twee aspecten te noemen. Ja, dit. Ik zie niet een scenario dat dit allemaal teruggaat naar ach ja, we hebben een leuk tooltje om wat dingetjes mee te vertalen.

Bart Mol: Nee, zeker, dat ben ik ook met je eens. Voor de duidelijkheid er ligt hier wel gewoon iets waar we het net over hadden. De technologie en het nut ervan is duidelijk. De vraag is ja, hoeveel kunnen en willen we daarvoor betalen en hoeveel levert het op uiteindelijk? Wel leuk om daar middenin te zitten trouwens.

Bert Slagter: Zeker.

Bart Mol: Ik ben er nu een boek over aan het lezen, zodat ik nog even om mee af te sluiten toch nog een praktisch tipje. Ik zal hem even in mijn Amazon lijst erbij pakken. The AGI Chronicles, geschreven door Kevin Roose en het is echt een leuk boek. Ik ben op 60% ongeveer. Lijkt een beetje op Empire of AI. Lijkt een beetje over dat boek over Google DeepMind waar ik het laatst over had. Alleen dit is iets waar Empire of AI iets aan de kritische kant zit. Niet vervelend, hoor. Zit dit iets meer aan de positieve kant? En het gaat niet alleen over Google DeepMind. Nee, het gaat over alles. Vanaf ongeveer 2015, 2016 tot en met nu, dus dat is echt leuk om te lezen. Zeker als je nu een beetje in bent gestapt in het AI verhaal. Ja, dan kan je hier lezen hoe dat de afgelopen tien jaar gegaan is. Voor ons is het leuk omdat je heel veel momenten herkent dat je denkt: o ja. Ja, toen kwam opeens OpenAI voor het eerst met zo'n reasoning model. Toen hadden we bijvoorbeeld bij O1 of zo was het, of O3 en die konden ook images analyseren of afbeeldingen analyseren.

Bart Mol: Dan denk je: o ja, is dat alweer drie jaar geleden of is dat alweer twee jaar geleden? Ja interessant. De AGI Chronicles van Kevin Roose. Ik zal hem even in de shownotes droppen. Ja, mannen, ik denk dat we hem hierbij houden, hè. Als ik ook even-- we zitten precies, ja, we zitten precies op de tijd, maar we hebben toch denk ik al met al wel een hele hoop kunnen bespreken. Ja, en dan hebben we volgende week al gewoon alvast weer een goed gevulde aflevering met stukjes die het deze week niet gehaald hebben. Maar dat is helemaal niet erg, want ik denk ook dat het hier gewoon wel omdraaide deze week. En ik hoop dat je als luisteraar daar toch een beetje wat aan gehad hebt en dat je nu al die verschillende, ja, dingen die zich afgespeeld hebben een beetje aan elkaar kan koppelen. Laat het vooral weten in de comments. Laat het vooral weten via de mail. Kom vooral naar onze Discord en word lid van onze nieuwsbrief. Dat kan allemaal via turingstation.nl. Daar laat je je e-mailadres achter en dan spreekt de rest allemaal voor zich. Dan krijg je gewoon gratis de shownotes, alle linkjes, een samenvattinkje.

Peter Slagter: En op /links, dus turingstation.nl/links. Daar zie je gewoon alle plekken waar je iets kunt vinden van Turing Station. Sociale media, Discord, de website, enzovoorts. Dus dat is- Ja Net zo makkelijk.

Bart Mol: Zo is dat. Ga daar kijken, meld je aan en blijf luisteren, want dat doen jullie massaal. Daar willen we jullie nog even voor bedanken. Daar zijn we heel blij mee. Aflevering 21 alweer, bijna een half jaartje onderweg en wij vinden het heel erg leuk om te doen en ik hoop jullie ook om te luisteren, dus laat het vooral eventjes weten. Verder heb ik niks meer te zeggen, behalve dat ik jullie, Bert en Peet, hartelijk wil bedanken weer voor alle input deze aflevering. En jullie allemaal bedankt voor het luisteren en we zien jullie volgende week weer terug voor aflevering nummer 22. Tot volgende week! Hoi!

Peter Slagter: Doei, doei.

Bart Mol: Oké, ja, hoe gaan we dit